Droga krzyżowa inaczej

W dziewiątym dniu piętnastodniowych rekolekcji oazowych odprawiana jest droga krzyżowa. To nabożeństwo zawsze trochę różniło się od dróg krzyżowych w parafiach. Droga krzyżowa odprawiana jest w terenie, jeśli rekolekcje odbywają się w górach, to z wejściem na jakiś (niewielki) szczyt. O ile to możliwe, niesiony jest duży krzyż, który po kolei przejmują poszczególne grupy. Rozważania przygotowują uczestnicy rekolekcji. I co istotne – droga krzyżowa w tradycji oazowej ma 15 stacji. Dodawana jest bowiem stacja ostatnia: zmartwychwstanie.

Jak papież w Koloseum

Na jednej z oaz wprowadziliśmy jeszcze większe zmiany do tego nabożeństwa. Była to oaza rodzin – dość liczna – i zaproponowano, aby każde z małżeństw miało swoją stację, do której przygotuje rozważania. Wobec tego siedliśmy do Pisma Świętego i czytając opisy męki Pana Jezusa, ułożyliśmy własną drogę krzyżową. Zrezygnowaliśmy przy tym ze stacji, które nie mają oparcia w Biblii. Później, na kolejnych oazach, które zdarzało się nam prowadzić, postępowaliśmy podobnie. Rekordowa droga krzyżowa miała 23 stacje, bo tyle małżeństw uczestniczyło w oazie.

Co nas ośmieliło do takiej ingerencji w tradycyjne nabożeństwo? Przykład Jana Pawła II. Polski papież bowiem co najmniej dwukrotnie w Wielki Piątek w Koloseum prowadził drogę krzyżową, w której tradycyjne stacje zastąpiono opartymi na Biblii. Były to następujące stacje:

1. Agonia Jezusa w ogrodzie Oliwnym
2. Zdrada Judasza
3. Jezus skazany na śmierć przez Sanhedryn
4. Trzykrotne wyparcie się Jezusa przez Piotra
5. Jezus osądzony przez Poncjusza Piłata
6. Ukoronowanie koroną cierniową
7. Jezus bierze na ramiona krzyż
8. Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż Jezusowi
9. Jezus spotyka kobiety
10. Ukrzyżowanie Jezusa
11. Jezus obiecuje Raj dobremu łotrowi
12. Jezus z Matką, stojącą pod krzyżem
13. Śmierć Jezusa na krzyżu
14. Złożenie Jezusa do grobu

Tę drogę krzyżową opracował ks. prof. Gianfranco Ravasi, późniejszy kardynał. W 2007 roku oficjalnie zatwierdził ją papież Benedykt XVI.

Po nowemu

Jak się jednak okazuje, nie jest to jedyna biblijna droga krzyżowa. Gdy przed kilku laty byliśmy na wyprawie misyjnej na filipińskiej wyspie Negros, w jednym z kościołów zwróciły naszą uwagę nietypowe stacje drogi krzyżowej. Gdy mówiliśmy, jakie stacje są u nas, usłyszeliśmy odpowiedź: „Ach, wy mówicie o tej starej drodze krzyżowej”. Nasi filipińscy przyjaciele wyjaśnili nam, że po soborze episkopat Filipin podjął decyzję o opracowaniu drogi krzyżowej opartej na Piśmie Świętym. Odtąd zaczęliśmy uważnie przyglądać się stacjom drogi krzyżowej w każdym kościele, do którego zaglądaliśmy. W niemal wszystkich była droga krzyżowa w wersji filipińskiej, nasze „stare” stacje spotkaliśmy zaledwie w pojedynczych świątyniach.

Filipińska droga krzyżowa zawsze zaczyna się ostatnią wieczerzą, a kończy zmartwychwstaniem (mamy więc tu zbieżność z polską tradycją oazową). Jeśli chodzi o pozostałe stacje, to spotkaliśmy dwie wersje:

1. Ostatnia wieczerza
2. Modlitwa w Ogrójcu
3. Jezus przed Sanhedrynem
4. Jezus przed Piłatem
5. Biczowanie
6. Jezus niesie krzyż
7. Szymon z Cyreny niesie krzyż
8. Jezus spotyka niewiasty jerozolimskie
9. Żołnierze rozdzielają szaty Jezusa
10. Jezus zawisa na krzyżu
11. Maryja u stóp krzyża
12. Śmierć Jezusa
13. Jezus złożony w grobie
14. Zmartwychwstanie

Albo:

1. Ustanowienie Eucharystii
2. Jezus modli się w ogrodzie Oliwnym
3. Jezus przed Sanhedrynem
4. Jezus ubiczowany i ukoronowany cierniem
5. Jezus niesie krzyż
6. Jezus upada pod krzyżem
7. Szymon z Cyreny pomaga Jezusowi
8. Jezus spotyka pobożne kobiety
9. Jezus przybity do krzyża
10. Jezus obiecuje niebo skruszonemu łotrowi
11. Jezus powierza Maryję Janowi
12. Jezus umiera na krzyżu
13. Jezus złożony w grobie
14. Zmartwychwstanie

Jak widać, w drugiej wersji (chyba popularniejszej) jest jedna stacja niebiblijna: upadek Pana Jezusa.

Nie trzeba jechać daleko

Szczególnie interesującą drogę krzyżową spotkaliśmy przy sanktuarium Najświętszego Serca Pana Jezusa w Bacolod, jednym z głównych miast na wyspie Negros. Jest to ważne miejsce w diecezji. W kompleksie kościelnym znajduje się seminarium duchowne oraz Instytut Jana Pawła II – katolicka uczelnia zajmująca się naukami o rodzinie, jedyna w całej Azji. Stacje drogi krzyżowej rozmieszczono nie tylko w samym kościele, ale również wokół niego – jako kompozycje rzeźbiarskie. W drugiej stacji Pan Jezus modli się w ogrodzie Oliwnym pod żywym drzewkiem. Z kolei stacja przedstawiająca spotkanie z kobietami z Jerozolimy nawiązuje do św. Weroniki z tradycyjnej drogi krzyżowej – jedna z kobiet trzyma chustę z odbiciem twarzy Pana Jezusa.

Nie trzeba jednak jechać tak daleko, by spotkać biblijną drogę krzyżową. W ubiegłym roku, podczas podróży po Słowacji, zajechaliśmy do miejscowości Staré Hory w diecezji bańsko-bystrzyckiej. Zaintrygowało nas, że w niewielkiej wiosce (kilkuset mieszkańców) znajduje się kościół będący bazyliką mniejszą. Jak się okazało, jest to miejsce pielgrzymkowe o bardzo dużym znaczeniu w diecezji. I właśnie tam odkryliśmy kolejną wersję drogi krzyżowej. W innych kościołach na Słowacji były takie same stacje jak u nas, w Starych Horach natomiast znaleźliśmy następujące:

1. Ostatnia wieczerza
2. W ogrodzie Getsemani
3. Pojmanie Pana Jezusa
4. Jezus przed Wysoką Radą
5. Piotr zapiera się Jezusa
6. Jezus przed Piłatem
7. Jezus skazany na śmierć
8. Biczowanie Pana Jezusa
9. Pan Jezus niesie krzyż
10. Przybicie Jezusa do krzyża
11. Jezus rozmawia z krzyża  (z Maryją i Janem)
12. Przebicie boku Jezusa
13. Pogrzeb Jezusa
14. Jezus wstaje z martwych

Jak widać, ta droga krzyżowa zaczyna się ostatnią wieczerzą, a kończy zmartwychwstaniem, podobnie jak na Filipinach, poszczególne stacje są jednak inne. Co interesujące, jest to jedyna wersja, w której nie ma stacji poświęconej śmierci Pana Jezusa. Można przypuszczać, że medytuje się ją, rozważając przebicie boku Jezusa.