Wspólne obchody Millennium chrztu

Intencja jest zrozumiała: chodzi o podkreślenie obu wymiarów dokonanego w 966 r. chrztu Polski – religijnego i politycznego i to w aspekcie ogólnopolskim. Wydarzenie to zapoczątkowało przecież współistnienie obu instytucji: Kościoła i państwa.

Gdyby nie decyzja Mieszka I

Nie przypadkiem podpisanie dokumentu miało miejsce w stolicy Wielkopolski, w liturgiczne wspomnienie bł. Jana Pawła II, 22 października. To właśnie papież Polak mówił podczas swojej pierwszej wizyty w Poznaniu w 1983 r. o Wielkopolsce jako o „najstarszej z ziem piastowskich, gdzie przed tysiącem z górą lat zaczęły się dzieje Narodu, Państwa i Kościoła”. Miejsce to bowiem „odegrało podstawową rolę nie tylko w historii chrześcijaństwa, ale także w historii państwa i kultury polskiej”. Istotnie, gdyby książę Mieszko I nie przyjął chrztu w 966 r., Polska nie mogłaby zaistnieć jako państwo wolne i suwerenne, nie byłaby związana z zachodnim kręgiem kultury chrześcijańskiej ani nie zostałaby zakorzeniona we wspólnocie Kościoła i Europy. Do Polski nie przybyliby duchowni. Nie powstawałyby szkoły, klasztory i kościoły będące ośrodkami życia intelektualnego i artystycznego. To dzięki powszechnej znajomości łaciny wśród duchowieństwa łatwiejsze były kontakty władcy na arenie międzynarodowej. 

Podkreślali to w swoich wypowiedziach sygnatariusze listu intencyjnego, metropolici Gniezna i Poznania, prymas Polski Józef Kowalczyk i abp Stanisław Gądecki, a ze strony Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego dyrektor Narodowego Centrum Kultury Krzysztof Dudek. List podpisali przedstawiciele władz państwowych i samorządowych Wielkopolski, wojewoda wielkopolski Piotr Florek, marszałek województwa wielkopolskiego Marek Woźniak, prezydent miasta Poznania Ryszard Grobelny, starosta poznański Jan Grabkowski, prezydent miasta Gniezna Jacek Kowalski i starosta gnieźnieński Dariusz Pilak.  – Podpisany dziś list intencyjny jest wyrazem zgodnej współpracy w przypomnieniu tego wydarzenia, jakim był chrzest Polski w 966 r. w historii naszej ojczyzny – zaznaczył podczas konferencji prasowej abp Stanisław Gądecki. Metropolita poznański podkreślił, że akt ten z perspektywy religijnej oznaczał odejście od bałwochwalstwa, barbarzyństwa i tolerowania wielożeństwa. Od tego momentu na polskie ziemie zostały wprowadzone obyczaje chrześcijańskie, a na płaszczyźnie państwowej – twórcze normy prawa rzymskiego i kościelnego. Na fakt, że jubileusz 1050-lecia chrztu powinien przyczynić się do zjednoczenia w pamięci historycznej, zwrócił natomiast uwagę abp Józef Kowalczyk, metropolita gnieźnieński. – Rocznica chrztu niesie przesłanie: Polska istnieje dlatego, że ma wartości chrześcijańskie. Na tych właśnie wartościach nasi przodkowie budowali całą trudną rzeczywistość, obdarowali nas tym, czym dzisiaj jesteśmy bogaci – zauważył. Z kolei marszałek województwa wielkopolskiego Marek Woźniak podkreślił, że 1050. rocznica chrztu Polski jest fundamentalną rocznicą dla tożsamości tak naszego regionu, jak i całego kraju. – Chodzi nam też o to, by przywrócić Polakom świadomość, że początki państwowości polskiej miały miejsce na ziemiach Wielkopolski – stwierdził marszałek województwa wielkopolskiego.

Pół wieku temu i dziś

Mówiąc o przygotowaniach do 1050. rocznicy chrztu Polski, trudno nie wspomnieć o roku 1966, kiedy to przypadały dwie ważne rocznice – umowna tysiąclecia państwa polskiego i faktyczna przyjęcia chrztu przez Mieszka I. Wówczas jednak jubileusze te były obchodzone nie dość, że osobno, to jeszcze pod znakiem konfliktu inspirowanego przez władze PRL. Ciężar przygotowań narodu do przeżycia millennium kluczowego wydarzenia dla historii Polski przejął Kościół pod przewodnictwem kard. Stefana Wyszyńskiego, prymasa Polski. – Wspominając 1966 r. – Millennium chrztu – myślimy o wielkim rozdarciu między państwem a Kościołem. Pragniemy, by następne świętowanie było znakiem jedności. Dzisiaj rozpoczynamy nowy etap będący przykładem zjednoczenia państwa i Kościoła w sprawach obchodów tej ważnej rocznicy – zaznaczył podczas konferencji metropolita poznański. Podpisany w Poznaniu list intencyjny daje nadzieję, że tym razem będzie inaczej. W imieniu rządu polskiego opiekę nad obchodami 1050. rocznicy chrztu Polski przejął minister kultury i dziedzictwa narodowego. – Ostrów Lednicki, Poznań, Gniezno to kolebka polskiej państwowości. To tutaj w 966 r. tworzyła się polska historia. W 1966 r. przeżywaliśmy oddzielne obchody, dziś należy się cieszyć, że żyjemy w wolnym kraju, w którym możemy wspólnie – Kościół i państwo – podejmować decyzje. Deklaruję, że jako województwo chcemy godnie obchodzić tę rocznicę – przekonywał Piotr Florek, wojewoda wielkopolski. – Jest to dla nas wyzwanie, by to przypomnieć, ugruntować w społecznej świadomości i przeżyć uroczyście jako rekompensatę za 1966 r. – podkreślił też marszałek Woźniak.

Są środki finansowe, będzie promocja

Sygnatariusze listu intencyjnego nie tylko zadeklarowali potrzebę przygotowania wspólnego programu obchodów 1050. rocznicy chrztu Polski, a więc uroczystości religijnych oraz wydarzeń naukowych, kulturalnych i społecznych, ale i powołali wspólny komitet organizacyjny jako platformę koordynacji działań związanych z tym wydarzeniem. Warto podkreślić, że przedstawiciele władz kościelnych, państwowych i samorządowych wyrazili chęć zaproszenia na uroczystości w 2016 r. Ojca Świętego Franciszka. Jak czytamy w dokumencie, wkrótce powstanie też logo obchodów i strona internetowa. Sygnatariusze dokumentu zadeklarowali również pozyskanie odpowiednich funduszy z uwzględnieniem środków własnych, możliwych do uzyskania dotacji oraz funduszy europejskich. – Mogę zapewnić, że na rocznicowe obchody są przekazane odpowiednie środki finansowe. Zrealizowano już kilkanaście projektów, a następne są przygotowywane. Narodowe Centrum Kultury zadba o promocję na poziomie ogólnokrajowym, a także w istotnym aspekcie edukacyjnym – do wszystkich szkół zostaną rozesłane materiały na ten temat, dotyczące kwestii państwowości i roli, jaką odegrał w tym względzie chrzest, do wykorzystania przez nauczycieli – podkreślił dyrektor Narodowego Centrum Kultury.

Pierwszy krok na drodze przygotowań do jubileuszu 1050-lecia został uczyniony. Władze kościelne i państwowe zgodnie uznają wagę chrztu Polski. Jak zauważył abp. Gądecki, dokument jest wyrazem jedności wszystkich sił „i samorządowych, i rządowych, i kościelnych, całego naszego regionu, całej Wielkopolski”. Dobrze by było, by stał się inspiracją dla innych regionów Polski.