Historia owiana mgłą tajemnicy

Początki parafii w Ostrowie Mogileńskim pozostają ciągle nieco zawiłą do rozwikłania tajemnicą. Nie ma bowiem żadnych wiarygodnych źródeł historycznych, które pozwoliłyby ustalić choćby przybliżoną datę jej powstania.

Najwcześniejsze dokumenty potwierdzające istnienie parafii w Ostrowie pochodzą dopiero z pierwszej połowy XV wieku. Niewątpliwie jednak historia tamtejszej wspólnoty parafialnej sięga czasów wcześniejszych. Swoje powstanie, a potem rozwój zawdzięcza w dużej mierze siostrom norbertankom, które zarządzały Strzelnem oraz dobrami rozciągającymi się wokół miasta aż do 1837 roku.

Pierwsza historyczna wzmianka

Według niektórych historyków, na terenie ówczesnej diecezji kujawsko-pomorskiej została erygowana w XIV wieku parafia w Ostrowie. Jednak pierwsze szczegółowe informacje o niej, o pracujących tam kapłanach, wioskach i siołach wchodzących w jej skład są zawarte w dokumentach datowanych na XV wiek. Jednym z pierwszych takich zapisów jest pochodzący z 1429 roku dokument administracyjny, z którego dowiadujemy się o miejscowym proboszczu Macieju. Pewną cezurą czasową jest rok 1448, kiedy to strzeleńskie norbertanki ufundowały w Ostrowie drewniany kościół parafialny. Wówczas patronką świątyni była św. Dorota, a parafia obejmowała takie miejscowości, jak: Ostrowo, Bielsko, Siedluchna, Ciencisko, do których blisko pół wieku później dołączyły wioski Łąki i Stodoły.

Pod koniec XVI wieku parafia podupadła. Na krótko ożywiona, w okresie sprawowania funkcji proboszcza przez niejakiego księdza Jana, który odnowił kościół, zaczęła po jego śmierci ponownie podupadać. Po ponad wieku jej stan był już tak zły, że konieczna stała się budowa nowego kościoła. Tego zadania podjęły się ponownie w 1692 roku siostry norbertanki. W 1718 roku miała miejsce konsekracja nowej świątyni, której odtąd patronował św. Józef i św. Dorota. Z późniejszych akt wizytacyjnych (1779 rok) wynika, że kościół nosił również tytuł Najświętszego Serca Pana Jezusa. Znajdowały się w nim wówczas relikwie krzyża św., które trafiły do Ostrowa dzięki prepozytowi ks. Józefowi Łuczyckiemu.

Pożar na plebanii

Wiek XIX rozpoczął się w parafii dramatycznym wydarzeniem, jakim był pożar plebanii w 1803 roku. Ogień strawił wówczas budynek i większość dokumentacji archiwalnej parafii. Jeszcze w tym samym roku wzniesiono nową plebanię.

W 1830 roku stuletni kościół drewniany znajdował się już w tak opłakanym stanie, że ówczesny proboszcz, ks. Dembowski, zmuszony był zwrócić się do sióstr norbertanek z prośbą o pomoc w jego renowacji. Cztery lata później ponowił prośbę. Tym razem jednak adresatami wniosku były już nie siostry norbertanki, lecz Rejencja Pruska w Bydgoszczy.

Ostatecznie, po kolejnych czterdziestu latach (1869 r.), wzniesiony został w Ostrowie Mogileńskim nowy, tym razem murowany kościół, który zyskał również nowe wezwanie – Najświętszego Serca Pana Jezusa.

Okres międzywojenny i okupacja

W 1914 roku proboszczem w Ostrowie został mianowany ks. Kazimierz Lapis. Ponad dwadzieścia lat jego posługi to czas licznych remontów i inwestycji, a także bogata działalność kulturalno-oświatowa. W parafii działały wówczas organizacje i stowarzyszenia katolickie (m.in. Sokół, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej i Męskiej). Jednak prowadzenie intensywnej działalności oświatowo-wychowawczej wśród mieszkańców nie pozostało bez reperkusji. Na początku II wojny światowej energiczny proboszcz ks. Kazimierz Lapis został przez Niemców aresztowany. Więziony w obozie koncentracyjnym w Oranienburgu zginął tam śmiercią męczeńską.

Ostrowski kościół parafialny został przez okupanta ogołocony z zabytków i zamknięty. Wierni pozostali bez duszpasterza aż do 1947 roku, kiedy to proboszczem parafii został mianowany ks. Józef Staszak, były więzień obozu zagłady w Dachau, który pełnił swą funkcję aż do 1964 roku.

Czasy współczesne

Po śmierci ks. Józefa Staszaka w 1964 roku proboszczem parafii został ks. dr Edmund Rosieński. W trakcie jego pasterskiej posługi w parafii podjętych zostało szereg inwestycji i prac remontowych w kościele (m.in. wstawiono nowe witraże). Dzieło modernizacji oraz upiększania kościoła kontynuował kolejny ostrowski proboszcz – ks. Władysław Gaszak (od 1968 r. do 2001r.). W czasie jego pasterzowania wybudowano kaplicę przedpogrzebową, wymieniono ławki w kościele, a wokół świątyni i na cmentarzu położono betonowe chodniki.

Obecnie funkcję proboszcza w parafii pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Ostrowie Mogileńskim pełni ks. Jerzy Cytryński. Wzorem swoich poprzedników dba zarówno o kościół w wymiarze materialnym (m.in. prezbitreium zyskało nową aranżację i remontowana jest kościelna wieża), jak i duchowym. W parafii działa posiadające długą tradycję bractwo świecowe (od 1929 r.) oraz Bractwo Żywego Różańca. Niedługo powołana zostanie do życia Straż Honorowa Najświętszego Serca Pana Jezusa. Ks. Jerzy Cytryński obejmuje troską i opieką duszpasterską nie tylko niewielką, bo liczącą zaledwie 1300 mieszkańców wspólnotę parafialną , ale również wczasowiczów, którzy w okresie letnim tłumnie przybywają na wypoczynek do Przyjezierza. – Dwa lata temu wyremontowaliśmy wzniesioną tam w 1993 roku kaplicę, która służy letnikom – mówi ks. Jerzy Cytryński. – Łatwiej jest bowiem przybyć na nabożeństwo jednemu człowiekowi niż całej grupie wiernych.