Odpust zupełny w warunkach nadzwyczajnych

Można wymienić trzy rodzaje przypadków, które upoważniają do odstąpienia od zwyczajnych zasad uzyskiwania odpustów zupełnych: uzasadniona przeszkoda prawna, jubileusz, niebezpieczeństwo śmierci.

Mówiąc o przeszkodzie prawnej, należy mieć na uwadze takie okoliczności życiowe, w których wierny nie ma możliwości wypełnienia wszystkich warunków zwyczajnych zyskania odpustu zupełnego. Wśród tych okoliczności można wymienić stan fizyczny wiernego, a więc: ciężka choroba, więzienie, klauzura zakonna czy brak sił moralnych, np. pozostawienie kogoś bez koniecznej opieki. W takich sytuacjach spowiednicy mają prawo zamienić dzieła lub warunki odpustowe. W razie przeszkody prawnej może, w niektórych sytuacjach, dyspensować ordynariusz miejsca. Jego kompetencje są jednak dość ograniczone, ponieważ dotyczą jedynie sakramentu pokuty i Komunii Eucharystycznej. Oczywiście dotyczą one jedynie wiernych, wobec których posiada on władzę, a poza tym muszą się oni znajdować w sytuacji, w której nie mogą w żaden sposób wyspowiadać się i przyjąć Komunii Świętej, albo teoretycznie mogliby to uczynić, ale byłoby to związane z wielką niedogodnością. W takiej szczególnej sytuacji wierni mają obowiązek wzbudzenia żalu doskonałego z jednoczesnym postanowieniem dopełnienia tych warunków, gdy ustaną zaistniałe przeszkody.

Kolejną okazję do skorzystania z odpustu zupełnego w nadzwyczajnych warunkach daje jubileusz. Praktyka jubileuszu ma już swoje korzenie w Starym Testamencie. Zadaniem roku jubileuszowego było pojednanie, darowanie długów i win, jak również przywrócenie wolności. W aktualnej praktyce kościelnej, jeśli chodzi o rok jubileuszowy, szczególnie akcentuje się pojednanie człowieka z Bogiem, co może dokonać się również przez zyskanie odpustu zupełnego. W czasie jubileuszów stosuje się specjalne normy odnośnie do zyskiwania odpustów zupełnych. Dzięki temu każdorazowo zostają uwzględnione rzeczywiste okoliczności danego czasu, jak również wzięte pod uwagę wydarzenia, jakie mają miejsce. Tych specjalnych norm należy szukać w bullach lub konstytucjach apostolskich odnoszących się do konkretnego jubileuszu.

Trzecią okazją, jaką daje Kościół do uzyskania odpustu zupełnego w warunkach nadzwyczajnych jest odpust udzielany na godzinę śmierci. Można go uzyskać w dwojaki sposób, albo udziela go kapłan podczas sprawowania sakramentu namaszczenia chorych, gdy istnieje prawdopodobieństwo bliskiej śmierci, albo gdy wezwanie czy przybycie kapłana jest zupełnie niemożliwe. Wtedy Święta Matka Kościół sama udziela takiego odpustu wiernemu, który jest odpowiednio dysponowany. Szczegóły dotyczące tego odpustu zostały podane w jednym z wcześniejszych numerów naszego czasopisma.