Jakie obowiązki po ślubie nowożeńców ciążą na duchownych, by małżeństwo zawarte w kościele wywołało skutki cywilne?

Odpowiadając na to pytanie, należy rozróżnić duchownych, którzy w różny sposób uczestniczą w zawieraniu "małżeństwa konkordatowego". Duchowny asystujący przy zawarciu małżeństwa ma właściwie dwa zadania do spełnienia: złożyć swój podpis po ceremonii zaślubin w odpowiednim miejscu na wszystkich egzemplarzach "Zaświadczenia" przesyłanego do urzędu stanu cywilnego, wręczanego nowożeńcom i przechowywanego w kancelarii parafialnej, a także powinien czuwać nad właściwym wypełnieniem tychże "Zaświadczeń o zawarciu małżeństwa". Po skrupulatnym wypełnieniu tych obowiązków wszystkie trzy, zgodnie z zaleceniami wypełnione egzemplarze, przekazuje właściwemu, drugiemu duchownemu. Drugim duchownym, którego działanie ma wpływ na sporządzenie aktu małżeństwa przez kierownika urzędu parafialnego, jest ten, który na terenie, gdzie zostało zawarte małżeństwo, zajmuje jedno z następujących stanowisk: ordynariusz miejsca, proboszcz, administrator parafii lub działa w zastępstwie proboszcza jako wikariusz danej parafii czy inny upoważniony duchowny.

Zadania tego duchownego, mające istotny wpływ na sporządzenie aktu małżeństwa w urzędzie stanu cywilnego, są dwa: złożenie podpisu na "Zaświadczeniu", o którym była mowa wcześniej i przesłanie go w odpowiednim czasie do urzędu stanu cywilnego, kompetentnego na terenie, gdzie zostało zawarte małżeństwo.

Instrukcja dla księży dotycząca małżeństw konkordatowych bardzo szczegółowo omawia kwestie związane z terminem i sposobem przekazania "Zaświadczenia o zawarciu małżeństwa" do urzędu stanu cywilnego. A mianowicie: Przed upływem pięciu dni od zawarcia małżeństwa konkordatowego, proboszcz parafii (lub osoba go zastępująca), na terenie której zostało zawarte małżeństwo konkordatowe, ma obowiązek przekazania do urzędu stanu cywilnego, właściwego ze względu na miejsce zawarcia małżeństwa, jednego egzemplarza wypełnionego "Zaświadczenia o zawarciu małżeństwa" (...). "Zaświadczenie" to może być przekazane wprost do właściwego urzędu stanu cywilnego (z potwierdzeniem odbioru dla każdego "Zaświadczenia", z podaniem jego sygnatury), lub przesłane listem poleconym, nadanym w polskim urzędzie pocztowym. W tym ostatnim przypadku należy zachować w urzędzie parafialnym "dowód nadania przesyłki poleconej" (...). Z uwagi na przepis Prawa o aktach stanu cywilnego (art. 61 ust. 4), pozwalający na odtworzenie treści "Zaświadczenia o zawarciu małżeństwa", które nie dotarło w przepisanym terminie do urzędu stanu cywilnego z powodu zaginięcia poleconej przesyłki pocztowej, zalecane jest przekazywanie "Zaświadczenia" do urzędu stanu cywilnego drogą pocztową.

Gdy urząd stanu cywilnego znajduje się w pobliżu parafii, na której terenie został zawarty związek małżeński, najłatwiej dostarczyć "Zaświadczenie" przez zaufanego posłańca, który uzyska stosowne potwierdzenie przyjęcia dostarczonego dokumentu.

Po spełnieniu przez duchownych, w sposób właściwy, omówionych wymagań, urzędnik stanu cywilnego sporządza akt małżeństwa, który dla małżonków wywołuje określone skutki wobec prawa państwowego od dnia zawarcia małżeństwa.