Po zamachu w Krakowie

Chyba każdej i każdemu z nas trudno było uwierzyć w informacje docierające z Krakowa w sobotę 7 listopada. Człowiek z zimną krwią zabijający przypadkowych ludzi w samym centrum wielkiego miasta w środku dnia? Nie do pomyślenia… Owszem, znaliśmy podobne historie ze Stanów Zjednoczonych albo Europy Zachodniej – ale to nie u nas. A jednak teraz taki akt terroru zdarzył się w Polsce.

Wielu z nas było w Krakowie, piło kawę na Rynku, przechadzało się tymi uliczkami… A co by było, gdybyśmy to my znaleźli się w tym feralnym miejscu i czasie? A zaraz potem myśl, że to przecież nie koniec, ale początek, bo w ślady Michała O. mogą pójść inni, którzy za cel obiorą sobie inne miejscowości, inny czas, inne okoliczności. Zaledwie kilka tygodni temu wszyscy byliśmy zszokowani atakami nożowników w polskich szkołach. Teraz masakra na krakowskich ulicach. Coś się zmieniło i nie da się tego procesu odwrócić. Nasze obawy nie są więc bezpodstawne. Co możemy zrobić? Przecież nie zamkniemy się wszyscy we własnych domach, by wyeliminować ryzyko napotkania szaleńca, który jest gotów zabić.

„Chcemy, potrzebujemy i musimy być RAZEM” – napisał zaraz po tragedii metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś. To dosyć ogólna recepta, ale jak pokazały już pierwsze chwile po zamachu, mamy z tym „byciem razem” problem – nawet w tak dramatycznych chwilach. Tragedia bardzo szybko zaczęła być instrumentalnie traktowana, o czym pisze w swoim felietonie Piotr Zaremba (s. 31), analizując wypowiedzi m.in. ministra Marcina Kierwińskiego czy redaktora Tomasza Sakiewicza. By rzeczywiście być razem, musimy mieć pewność, że liderzy opinii – zwłaszcza politycy i dziennikarze – przekazywać będą sprawdzone informacje, a nie służące swoim środowiskom opinie, które jeszcze bardziej nakręcają spiralę polaryzacji.

Spójrzmy, jak ślepa jest uliczka, w którą zmierzamy, ulegając skrajnym emocjom. Dziś niemal powszechnie sławimy bohaterstwo policjantów, którzy zatrzymali zamachowca – a co duża część z nas mówiła jeszcze kilka dni temu o funkcjonariuszach, którzy zabezpieczali budynek Trybunału Konstytucyjnego? O tym problemie w swoim artykule Szantaż polaryzacji (napisanym jeszcze przed strzelaniną w Krakowie!) mówi Piotr Wójcik (s. 26).

Dobra wiadomość jest taka, że mimo wysokiej temperatury politycznych emocji być może nie jest z nami wcale tak źle, jak mogłoby się wydawać. Michał Szułdrzyński (s. 30) podkreśla bohaterstwo, odpowiedzialność i zaangażowanie wielu z tych przypadkowych osób, które w to sobotnie popołudnie stanęły naprzeciw terrorysty. Dobrze wiedzieć, że nawet w tak dramatycznych okolicznościach ludzie są gotowi troszczyć się nie tylko o siebie. Nie zmienia to faktu, że do tej nowej, mniej bezpiecznej rzeczywistości musimy się przygotować. Byłoby dobrze, gdybyśmy – gdy znajdziemy się w podobnej sytuacji – wiedzieli, jak się zachować i co robić. Ryzyko jest niewielkie, ale niestety istnieje.

Na koniec jeszcze o sprawcy, który ostatecznie zmarł w poniedziałek nad ranem. Śledztwo w jego sprawie będzie kontynuowane i, miejmy nadzieję, pomoże nam poznać jego motywacje. Nie po to, żeby zaspokoić ciekawość, ale żeby zrozumieć, czym kierował się człowiek, który najpierw zabił najbliższych, a następnie strzelał do przypadkowych przechodniów. Kilka tygodni temu opublikowaliśmy artykuł Angeliki Szelągowskiej-Mironiuk W otchłani beznadziei (PK 43/2026, jest dostępny na naszej stronie internetowej) wyjaśniający, co sprawia, że człowiek zaczyna nienawidzić cały świat, a gniew swój kieruje przeciwko przypadkowym ludziom. Nie wiemy jeszcze, czy to na pewno przypadek Michała O., ale fakt jest taki, że takich przypadków odnotowujemy coraz więcej. Warto odświeżyć sobie ten artykuł, który mówi też o tym, co możemy zrobić, by pomóc takim osobom, być może w ten sposób odwracając ich losy.