Dojrzały konsument i niemedialna starość

Bez starości w mediach

W mediach panuje tendencja do unikania słowa „starość”. Raczej mamy do czynienia z osobami dojrzałymi czy aktywnymi seniorami. O jesieni życia prawie się nie mówi, a określenia typu „wiek emerytalny” i „emeryci” są używane tylko przy okazji podawania informacji dotyczących zmian prawnych. Zatem medialny słownik starości jako takiej nie przewiduje.

Najczęściej osoby starsze są prezentowane w mediach na dwa sposoby. Pierwszy z nich to wizerunek człowieka dojrzałego, ale aktywnego, dążącego do utrzymania znakomitej kondycji fizycznej i psychicznej. Ten obraz jest szczególnie eksploatowany w reklamie. Idealnie nadaje się do promowania produktów kosmetycznych typu 50+, farmaceutyków oraz suplementów diety. Drugi wizerunek to osoba wyraźnie starsza, najczęściej siwa, z dobrotliwym wyrazem twarzy, zawsze wyglądająca ciepło i estetycznie. Krótką mówiąc, po prostu sympatyczny dziadek lub babcia, którzy chętnie zajmą się wnukami i dadzą im cukierki. Takie obrazki można też zobaczyć w świecie reklamy. Nierzadko wizerunek ten jest wykorzystywany również w rodzimych serialach. Oczywiście, żadnemu z opisanych przypadków nie można odmówić racji bytu w medialnym świecie ani też przesadnego mijania się z prawdą.

Natomiast to, co może niepokoić, to niemal całkowita nieobecność starości w jej najbardziej uciążliwej i trudnej formie. Jesień życia w sposób nieunikniony wiąże się z przemijaniem i starzeniem się, które bywa trudne, nieestetyczne i bolesne. Nawet u najbardziej aktywnych i zdrowych osób starszych zmieniają się ciało, sprawność intelektualna i fizyczna czy ostrość zmysłów. W mediach trudno spotkać osoby starsze, które cierpią z powodu chorób, są samotne lub umierają w hospicjach. Niestety, te aspekty dojrzałości są w środkach przekazu marginalizowane. Być może dlatego, że nie są ani miłe, ani ładne, więc lepiej wyprzeć je z przestrzeni publicznej. Jedynym obszarem medialnym, który pozwala na to, by społeczeństwo usłyszało o osobach starszych, zmagających się z trudnościami są programy informacyjne lub interwencyjne. Jednak i tam spotkamy się raczej z przejawami litości lub niezdrową sensacją niż z prawdziwą troską o godność starszego człowieka i jego prawa.

Niestety, równie często brakuje w mediach osób starszych jako autorytetów oraz prawdziwej skarbnicy wiedzy i doświadczenia życiowego. Za to królują eksperci „od wszystkiego” i bardzo młodzi specjaliści, którzy chętnie komentują w telewizji bieżące wydarzenia i ważkie tematy.

Początek zmian

Na razie rynek zalewa wiele rozmaitych produktów dla młodych aktywnych. Oferta dla dojrzałych konsumentów nie jest tak bogata. W miarę dobrze zaopatrzone są tylko wspomniane już branże: kosmetyczna, farmaceutyczna i suplementów diety. W innych ciągle jest wiele do zrobienia.

Choć, jak mawiają nasze babcie i dziadkowie, jedna jaskółka wiosny nie czyni, pierwsza pojawiła się w 2009 r. Na rynku pokazał się wtedy telefon komórkowy zaprojektowany z myślą o seniorach. Oprócz standardowych funkcji zwykłych komórek ma wygodne, duże przyciski, a także ekran, na którym wyraźnie wyświetlają się numery, a tekst ma czytelną czcionkę. Poza tym ma zaprogramowane automatyczne wybieranie telefonu alarmowego. Dodatkowo jest wyposażony w latarkę. Obecnie na rynku jest już dostępnych kilka modeli telefonów dostosowanych do potrzeb osób starszych.

Seniorki na wybiegu

Podobne zmiany są widoczne w branży odzieżowej i w modelingu. Zwłaszcza  koniec roku 2010 obfitował w pokazy mody, w których brały udział starsze kobiety. Ten pozytywny trend zapoczątkowała brytyjska firma Debenhams. Na wybiegu podczas prezentacji jej odzieży można było zobaczyć między innymi modelkę Valerie Pain, która ma 66 lat. Kilka podobnych pokazów zorganizowano również w Polsce. We Wrocławiu odbył się Senior Fashion Day. Dojrzałe modelki prezentowały stroje znanych i powszechnie dostępnych w Polsce firm. Udowodniły tym samym, że osoby starsze również mogą wyglądać modnie i atrakcyjnie. Natomiast w czasie XII Lubuskiego Dnia Seniora w rolę modelek wcieliły się studentki miejscowego Uniwersytetu Trzeciego Wieku, znakomicie ukazując piękno tkwiące w każdej kobiecie bez względu na wiek.