Czas na Wielki Post

Ruszyła procesja. Idą bracia w czarnych tunikach, na głowach szpiczaste czarne kaptury z wycięciami na oczy. Na czele procesji niesiony jest krzyż, są też czaszki. Słychać słowa: „Memento homo mori…” – pamiętaj człowieku o śmierci. W każdy piątek Wielkiego Postu członkowie Arcybractwa Męki Pańskiej (Bractwa Dobrej Śmierci lub Męcarzy) wypowiadają te słowa podczas nabożeństwa. Trwa to nieprzerwanie od ponad czterystu lat.

Inicjatywa biskupa krakowskiego

To obecnie jedyne takie bractwo w Polsce, a nawet w całej Europie. Powstanie Arcybractwa datuje się na 1595 r. Jego inicjatorem był kanonik kapituły katedralnej, a zarazem arcybiskup krakowski ks. Marcin Szyszkowski . Poprowadził on pierwsze nabożeństwo brackie. Za siedzibę bractwa uznaje się kaplicę Męki Pańskiej mieszczącą się w bazylice. Na wzór krakowskiego bractwa powstało w Polsce kilkadziesiąt podobnych wspólnot. Sam papież Klemens VIII pobłogosławił dzieło i nadał bractwu liczne odpusty. Dwadzieścia lat od jego powstania zyskało za sprawą Watykanu status Arcybractwa.

Opiekunowie więźniów

Z funkcjonowaniem Arcybractwa Męki Pańskiej w Krakowie związane są liczne tradycje. W Wielki Czwartek jego członkowie mogli zdecydować o uwolnieniu jednego z więźniów – dłużników, mogli też prosić króla o łaskę dla skazanego na śmierć. Znane są także opisy procesji, którymi Arcybractwo przemierzało w kierunku Rynku Głównego. Z jego podziemi w drogę powrotną zabierali ułaskawionych więźniów do kaplicy Męki Pańskiej, a ci leżąc krzyżem, słuchali kazania. Stąd zwykło się nazywać Arcybractwo opiekunami więźniów i cierpiących.

Wielcy i anonimowi

Nietypowy ubiór służy również zachowaniu anonimowości członków, choć niedawno tożsamość jednego uczestnika modlitw arcybrackich została ujawniona. Stało się tak przy okazji publikacji albumu o pokutnikach z bazyliki franciszkańskiej. Tożsamość ujawnił jego autor – Adam Bujak – pełniący w Arcybractwie rolę odpowiedzialnego za formację. Przez kilka wieków do Arcybractwa należało wielu biskupów, kardynałów i królów, jak choćby Zygmunt III Waza, Władysław IV, Jan Kazimierz i Jan III Sobieski.

Piątkowa modlitwa z Arcybractwem

Liturgia rozpoczyna się w piątek o godz. 9 Mszą św., a po niej wystawiony jest Najświętszy Sakrament. Trwa całodzienna adoracją w kaplicy Męki Pańskiej. O godz. 16.30 sprawowana jest Msza św., po niej ok. godz. 17 na krużgankach klasztornych bracia rozpoczynają Procesję Jerozolimską do kaplicy Męki Pańskiej. W Kaplicy zatrzymują się na środku, przed tzw. Latarnią (ozdobiona obrazami przedstawiającymi modlitwę Pana Jezusa w Ogrójcu, Matkę Bożą Bolesną, św. Weronikę i Pana Jezusa na Krzyżu). Rozpoczyna się nabożeństwo Piętnastu Stopni Męki Pańskiej – kontempluje się „stopnie”, czyli sceny związane z męką Chrystusa. Na modlitwę składają się także Gorzkie żale, kazanie pasyjne i ucałowanie relikwii Krzyża Świętego.