Biblia - Bóg i człowiek w jednym dziele

Zanim słowa Biblii zostały ostatecznie spisane, były opracowywane, redagowane, aktualizowane, stając się ciągle nowym światłem dla wspólnoty ludu Bożego z jednej strony, a świadectwem wiary tejże wspólnoty z drugiej.

Zrodzona w łonie wspólnoty

W procesie powstawania Ksiąg Świętych zarówno Starego, jak i Nowego Testamentu, niezwykle istotną rolę odegrała wspólnota wiary. To w jej łonie powstawały kolejne pisma, stanowiące z jednej strony świadectwo jej wiary, a z drugiej - podstawę tejże wiary i normę postępowania. W ramach wspólnoty pobudzał Bóg wszystkich tych, którzy w większym lub mniejszym stopniu przyczyniali się do zbierania, przekazywania, redagowania, aż do ostatecznego utrwalenia na piśmie Ksiąg Świętych. Spojrzenie w tym świetle na Biblię każe widzieć w niej Księgę wspólnoty, a wspólnotę pozwala zdefiniować jako lud Księgi. Oprócz wymiaru wspólnotowego każda księga ma znamiona swych autorów i redaktorów. Tworzyli oni przekaz pisemny nie tylko w oparciu o posiadane materiały, stosując przy tym własne kryteria doboru i oceny źródeł czy gatunku literackiego, ale korzystając z indywidualnych zdolności i założeń przy ostatecznej kompozycji dzieła. Wszystko to sprawia, iż Słowo Boże - prawdziwe Słowo Boga skierowane do człowieka - zostało zapisane w szacie ludzkich słów. Bóg, którego nie widać, pozwolił się poznać poprzez objawiające Go słowa zapisane ludzkim językiem.

Słowo Boga - słowo ludzkie

Historyczny proces powstawania Pisma Świętego oraz rola wspólnoty wiary, a także udział twórczej inteligencji człowieka nie tłumaczy do końca faktu powstania Pisma Świętego czy raczej fenomenu, jakim jest ono samo w sobie. Całym tym wielowiekowym, złożonym procesem kierował Bóg. Jego światło, tajemnicze i równie dyskretne, co skuteczne, wiodło wspólnotę wiary przyjmującą Słowo i gromadzącą się wokół niego. Boży wpływ, obejmujący cały proces przekazywania, gromadzenia i utrwalania Pisma Świętego, aż po jego ostateczny kształt, nazywamy natchnieniem. Dzięki niemu tak wielu ludzi na przestrzeni wieków zdołało przekazać prawdę o Bogu i dziele zbawienia. Biblia jest zatem w całości Boska i w całości ludzka. Jest jednocześnie prawdziwym Słowem Boga i prawdziwym słowem człowieka. Sobór Watykański II w "Konstytucji o Objawieniu" nr 11 naucza, iż Księgi Biblii "spisane pod natchnieniem Ducha Świętego Boga mają za autora i jako takie zostały przekazane Kościołowi", jednocześnie "do sporządzenia Ksiąg świętych wybrał Bóg ludzi, którymi posługiwał się jako używającymi własnych zdolności i sił, aby przez Jego działanie w nich i przez nich, jako prawdziwi autorzy przekazali na piśmie to wszystko i tylko to, co On chciał". Dzięki charyzmatowi natchnienia "księgi biblijne podają prawdę, jaka z woli Bożej miała być przez Pismo Święte utrwalona dla naszego zbawienia w sposób pewny, wiernie i bez błędu". Ścisłe współdziałanie Boga i człowieka w procesie powstawania Biblii, zjednoczenie słowa Boskiego i ludzkiego w słowie biblijnym dało teologom podstawy do mówienia o analogii do tajemnicy Wcielenia. Człowieczeństwo Chrystusa nie ma charakteru abstrakcyjnego. Chrystus rodzi się w określonym czasie i miejscu, we wszystkim podobny do nas oprócz grzechu (Hbr 4,15). W analogiczny sposób Słowo Boże, wyrażone na ludzki, bardzo konkretny sposób, jest we wszystkim podobne do słowa ludzkiego oprócz błędu. U początku obydwu wydarzeń - Wcielenia oraz powstania Biblii - znajduje się jedno i to samo tchnienie Ducha Świętego. Stąd, jak stwierdził słusznie jeden z teologów, "Chrystus jest Słowem Bożym, które stało się widzialne; Biblia natomiast jest Słowem Boga, które stało się słyszalne" (C. Charlier).

Owoc współpracy Boga i człowieka

Pismo Święte nie powstało przy stoliku jednego mędrca. Nie zostało spisane w krótkim czasie w oparciu o możliwości i zdolności jednego człowieka. Powstało jako owoc wielowiekowej współpracy Boga i człowieka. Z tego względu jest samo w sobie tajemnicą. Kolejne jej odsłony przyniesie wytrwała lektura tej niezwykłej Księgi, która ludzkim językiem opowiada o Niewypowiedzianym.