Życie duchowe chrześcijanina (w pytaniach i odpowiedziach)

Jaką rolę w życiu duchowym spełniają różnego rodzaju umartwienia i wyrzeczenia?

Umartwienie to dobrowolne wyrzeczenie się jakiegoś dobra lub przyjęcie zła z miłości ku Bogu. Zawiera ono w sobie dobrowolny opór stawiany naturalnemu zamiłowaniu do przyjemności (gdyż oznacza wyrzeczenie się danej przyjemności lub wykonanie jakiejś przykrej pracy). Chrześcijańskie umartwienie nie zmierza do życia wbrew ciału, ale aby myśleć i żyć zgodnie z ewangeliczną hierarchią wartości. Nie chce także niszczyć naturalnych władz i upodobań człowieka, ale chce je oczyścić i poddać pod władzę woli, aby nie tylko nie przeszkadzały w duchowym rozwoju, lecz by pomagały. Celem umartwień i wyrzeczeń jest więc pełne panowanie nad sobą po to, by można było wzrastać w miłości.

Jakie owoce przynosi praktykowanie umartwienia?

Tych owoców jest co najmniej kilka. Umartwienie pomaga zachować i rozwijać życie w łasce Bożej (osoba umartwiona łatwiej nawiązuje kontakt z Bogiem i unika grzechów, a także łatwiej rozwija się w niej życie nadprzyrodzone, gdyż w jej duszy nie panują pożądania, nieuporządkowane przywiązania), jest wyrazem miłości Boga (każdy akt chrześcijańskiego umartwienia jest znakiem miłości), posiada wartość ekspiacyjną (jako dzieło pokutne uzyskuje darowanie kary doczesnej) i apostolską (połączone z odpowiednią intencją przyczynia się do zbawienia różnych ludzi) oraz pełni funkcję wychowawczą i formacyjną (gdyż wzmacnia oraz kształtuje wolę). Nietrudno zauważyć, iż wszystkie te owoce pomagają w duchowym rozwoju.

Jak praktykować postawę umartwienia, aby przynosiła możliwie największe duchowe owoce?

Aby umartwienie było owocne, musi być przede wszystkim dobrowolne, gdyż jego wartość zależy od wolnego wyboru oraz intencji. Kiedy umartwienie zostaje narzucone czy wymuszone, przyjęte bez wewnętrznej akceptacji danej osoby, wówczas nie posiada nadprzyrodzonej wartości i może nawet zaszkodzić w życiu duchowym. Podobnie umartwienie jest szkodliwe dla życia wewnętrznego, kiedy zostaje podejmowane ze względów ludzkich "na pokaz", a nie dla Boga. Zawsze powinno być ono dostosowane do tzw. obowiązków stanu, czyli je uwzględniać; umartwianie się dla samego umartwiania nie ma racji bytu i wprowadza zamęt w życie duchowe (np. ktoś w piątek nic nie je, a w sobotę jest z tego powodu nie do wytrzymania dla najbliższej rodziny). Umartwienia należy stopniowo i roztropnie wprowadzać w życie, najlepiej konsultując ze spowiednikiem, aby nie doprowadzić do psychicznego czy duchowego zmęczenia, co byłoby szkodliwe dla duchowego rozwoju.