Szantaż polaryzacji

Kryzys instytucjonalny wokół Trybunału Konstytucyjnego, który w części przeobraził się już w rywalizację czysto fizyczną, to przejaw szerszej walki partyjnej, zaostrzającej się z roku na rok. Nie ma znaczenia, czy polityczna wojenka domowa nad Wisłą rozpoczęła się po katastrofie smoleńskiej w 2010 roku, czy pięć lat wcześniej, gdy Jarosław Kaczyński ustanowił podział na Polskę solidarną i liberalną. Od dwóch dekad każde kolejne wybory parlamentarne stają się walką o coraz większą stawkę. Nieprzypadkowo co cztery lata mówi się o „historycznych wyborach”. To nie jest tylko czcza gadanina – ich znaczenie faktycznie rośnie co kadencję, gdyż politycy rezygnują z kolejnych bezpieczników i przekraczają kolejne granice. Podczas tej kadencji po raz pierwszy wsadzono czynnych polityków do więzienia (ułaskawionych Mariusza Kamińskiego i Michała Wąsika z PiS), a prezydent po raz pierwszy w III RP przestał już nawet udawać, że reprezentuje cały naród. To, co dla uwięzionych w swojej bańce polityków jest treścią całego życia, dla ludzi od lat służących państwu staje się codziennym koszmarem.

Dylematy na alei Szucha

Na pierwszym froncie stawiana jest oczywiście policja. Podczas przepychanek pod Trybunałem Konstytucyjnym policjanci musieli bronić wejścia do TK przed tłumem oskarżającym ich z powodu białych kasków o członkostwo w ZOMO i o wprowadzanie stanu wojennego. Część prawicy domagała się od nich sprzeciwu wobec rozkazów i wyrażała oburzenie, że nie rozstąpili się przed prezydentem, który musiał się przeciskać wzdłuż płotu. Każdy, kto wyraża takie opinie, powinien sam postawić się w roli policjantów. Mrok, na oczach plastikowe ochrony, przed oczami napierający tłum i nagle zupełnie nieoczekiwanie pojawia się prezydent, którego każda wizyta jest zwykle zapowiadana i organizowana z tygodniami wyprzedzenia. Najpierw musieliby zorientować się w porę, że to głowa państwa chce wejść do TK, a następnie błyskawicznie przeanalizować, czy rozkazy niewpuszczania nikogo dotyczą też prezydenta. Przecież to nie są radcy prawni z kilkunastoma kodeksami w teczce, tylko funkcjonariusze prewencji, którzy znajdują się pod presją tłumu, opinii publicznej i zwierzchników. Możliwość sprzeciwu wobec bezprawnych rozkazów dotyczy nakazu popełnienia oczywistych zbrodni, takich jak strzelanie do cywilów, a nie przepychanek na alei Szucha. W rzeczywistości policjanci zachowali się wzorowo, nie dopuszczając do przemocy i uszkodzeń ciała kogokolwiek.

W równie trudnym położeniu byli funkcjonariusze Służby Ochrony Państwa. Także wobec nich pojawiały się skargi, że dopuścili do naruszenia nietykalności cielesnej prezydenta. Co więcej, pojawiły się oskarżenia o ich stronniczość, gdyż formalnie podlegają pod ministra spraw wewnętrznych Marcina Kierwińskiego, czyli szefa stołecznej Koalicji Obywatelskiej. Funkcjonariusze SOP byli jednak w niezwykle trudnej sytuacji, gdyż musieli bez żadnego wcześniejszego przygotowania chronić wizytę prezydenta w miejscu, gdzie odbywają się – na szczęście niewielkie i niegroźne – zamieszki. Prezydent najpierw ich zaskoczył samym zawróceniem samolotu i błyskawiczną podróżą na aleję Szucha, a następnie żądaniem osobistego stanięcia na samym przodzie swojego pochodu do budynku TK. Gdyby mu odmówili, wtedy zapewne pojawiłyby się pretensje o nieuprawnione ograniczanie działalności głowy państwa. Pod samymi drzwiami nawet nie mieli specjalnie jak zareagować, gdyż w tym wąskim przesmyku się kotłowało, a przeciw prezydentowi stała kobieta uznawana przez rząd za sędziego TK. Nie było więc ryzyka, że prezydentowi stanie się fizyczna krzywda. Ryzyko uszkodzenia czyjegoś ciała pojawiłoby się za to w sytuacji bardziej zdecydowanej interwencji uzbrojonej przecież SOP.

Minister czy mafioso

W równie trudnym położeniu znaleźli się pracownicy Trybunału, którzy na co dzień administrują sprawy TK. Stanęli przed koniecznością wyboru, któremu prezesowi są podlegli: czy Bogdanowi Święczkowskiemu, który aktualnie urzęduje pod namiotem na alei Szucha, czy Annie Korwin-Piotrowskiej, która obwołała się pełniącą obowiązki prezesa, odwołując przy tym Święczkowskiego? Na szczęście najgorętszy okres zamieszania pod TK ich ominął, gdyż zarówno Korwin-Piotrowska jak i Święczkowski dali im wolne do końca następnego tygodnia (tj. do 6 listopada). Jeśli politycy nie dojdą do jakiegoś konsensusu – co jest wyjątkowo mało prawdopodobne – urzędnicy staną przed koniecznością decydowania, czy papiery wydawane przez nowe kierownictwo Trybunału są ważne. Jeśli przestaną przychodzić do pracy albo odmówią wykonywania zadań, dostaną dyscyplinarki, czyli stracą zatrudnienie i otrzymają dyskwalifikujący wpis do świadectwa pracy.

Od początku obecnej kadencji w fatalnej sytuacji znajdują się także prokuratorzy. Przejęcie prokuratury krajowej przez Adama Bodnara odbyło się na równie wątpliwej podstawie prawnej, co odwołanie Święczkowskiego. Według PiS prokuratorem krajowym nadal jest Dariusz Barski. Według rządu jest nim Dariusz Korneluk, którego powołał były już minister sprawiedliwości i prokurator generalny Adam Bodnar. Po przejęciu prokuratury w całym kraju następowały wymiany kadrowe w rejonach i okręgach, a rząd rozpoczął tzw. rozliczenia, czyli sprawy wytaczane poprzednikom za ich rzeczywiste lub domniemane przewiny. Sama idea rozliczenia rządów PiS nie jest zła sama w sobie, niestety rząd postanowił robić z tego widowisko, czego najlepszym przykładem zarzut szefowania grupą przestępczą dla Zbigniewa Ziobry. Liczne wnioski o areszt to także efekt nacisków rządu, który chciał mieć ładne obrazki w telewizji. Problem w tym, że przesadzone zarzuty, o których jest głośno w mediach przez trzy dni, następnie przez długie miesiące lub lata będą musiały być dowodzone w sądach przez prokuratorów.

Ludzie lata pracujący pod ministrem Ziobrą będą musieli dowodzić, że jest mafiosem, co może być niekomfortowe nawet dla osób nieznoszących byłego ministra. Z tego właśnie względu biorą się liczne niedociągnięcia w sprawach wytaczanych politykom PiS, które obóz rządzący opisuje jako działanie „złogów po Ziobrze” zalegających rzekomo w prokuraturze. I z tego powodu istnieje ukrywany przed opinią publiczną spór między ministrem Waldemarem Żurkiem a prokuratorem krajowym Dariuszem Kornelukiem, który dba o interesy swojej grupy zawodowej. Tajemnicą poliszynela jest, że Żurek dawno odwołałby Korneluka, tylko że w jego przypadku ten sam trik, który użyto przy jego powołaniu, nie ma zastosowania.

Ambasady bez ambasadorów

Spór między prezydentem a rządem niszczy polską dyplomację. Z powodu sprzeciwu wobec kilku kandydatów na ambasadora Karol Nawrocki blokuje nominacje kilkudziesięciu osób. Zdecydowana większość z nich to zawodowi dyplomaci, którzy poświęcili całe życie kształceniu się, nauce protokołu dyplomatycznego i służbie państwu. Karol Nawrocki blokuje je jednak pakietowo, gdyż chce w ten sposób wywrzeć większy nacisk na Donalda Tuska i Radosława Sikorskiego w sprawie niektórych stanowisk. W ten sposób krzywdy doznają nie tylko zawieszeni w niepewności niepolityczni dyplomaci, ale też polska polityka zagraniczna, gdyż na ponad 90 ambasad Polska posiada niespełna 30 ambasadorów. W pozostałych placówkami kierują chargé d'affaires, których ranga jest znacznie niższa. Mowa tu o kluczowych dla Polski stolicach, takich jak Waszyngton, Rzym czy Tel-Awiw. Z powodu konfliktu o TK z funkcji ambasadora w Chinach zrezygnował Jacek Kumoch, więc do tej listy można zaliczyć jeszcze Pekin.

Szantaż polaryzacji, w wyniku którego bezstronni pracownicy służby cywilnej, dyplomacji, służb porządkowych czy wymiaru sprawiedliwości muszą codziennie wybierać strony, analizować polecenia pod kątem prawnym lub ponosić koszty kłótni między politykami, niszczy instytucje, zatruwa życie pracownikom budżetówki i utrudnia im pracę. Powinniśmy być im wdzięczni, że za tak marne pieniądze mimo wszystko próbują służyć państwu i społeczeństwu.