Patron polskiej Akcji Katolickiej

W gronie 108 polskich męczenników drugiej wojny światowej – beatyfikowanych 13 czerwca 1997 r. przez bł. Jana  Pawła II – znalazło się dziewięciu świeckich. Jednym z nich był bł. Stanisław Starowieyski, który odbiera w Polsce cześć jako patron Akcji Katolickiej.

Z okazji 70. rocznicy jego śmierci lubelska Akcja Katolicka zorganizowała sympozjum „Błogosławiony Stanisław Starowieyski - w służbie Bogu i Ojczyźnie”. Mszę św. w kościele akademickim odprawił ks. prof. Marek Starowieyski, wybitny znawca patrologii, bratanek męczennika. Był nim także śp. Franciszek Starowieyski, malarz, grafik i scenograf, znamienity przedstawiciel polskiej szkoły plakatu. A wśród osób, które przybliżyły uczestnikom sympozjum sylwetkę patrona Akcji Katolickiej, znalazł się m.in. Andrzej Starowieyski – syn błogosławionego.

Bł. Stanisław Starowieyski - herbu Bibernstein - przyszedł na świat 11 maja 1895 r. w Ustrobnej k. Krosna. Dzieciństwo spędził we dworze w Bratkówce nad Wisłokiem, gdzie pobierał nauki od korepetytorów. Potem kształcił się w Kolegium Jezuitów w Chyrowie, gdzie należał do Sodalicji Mariańskiej. Po maturze studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim, ale naukę przerwał wybuch pierwszej wojny światowej. W czasie pełnienia służby wojskowej walczył na froncie wschodnim i we Włoszech. Potem uczestniczył w walkach o Lwów i Przemyśl, a podczas wojny polsko-ukraińskiej znalazł się w gronie obrońców cytadeli lwowskiej. Awansował do stopnia kapitana artylerii konnej i został odznaczony przez gen. Sikorskiego Krzyżem Walecznych oraz  Orderem Virtuti Militari. Zapadł na czerwonkę i o mało nie stracił życia. W 1921 r. poślubił Marię Szeptycką, prawnuczkę Aleksandra Fredry, i osiadł w Łaszczowie. W tym okresie zarządzał majątkiem ziemskim, prowadząc działalność społeczną i charytatywną, udzielając wsparcia ubogim. Przystąpił do Akcji Katolickiej, pracował na rzecz aktywizacji ziemian oraz inteligencji, organizował spotkania religijne i rekolekcje. W uznaniu zasług został mianowany tajnym szambelanem papieskim.

Po wybuchu drugiej wojny światowej Łaszczów zajęli Niemcy, a potem Rosjanie, którzy aresztowali Stanisława wraz z bratem. Zdołali zbiec, ale wkrótce Stanisława dopadło Gestapo. Początkowo więziony w Rotundzie zamojskiej, a później na Zamku w Lublinie, został przewieziony do obozu w  Sachsenhausen, a następnie do Dachau, gdzie nadano mu numer 22403. W tych nieludzkich warunkach starał się wspierać innych. Zmarł w nocy z Wielkiej Soboty na Niedzielę Wielkanocną z 12 na 13 kwietnia 1941 r.