Życie potrzebuje nadziei

Pascha Chrystusa oświeca tajemnicę życia i pozwala nam patrzeć na nie z nadzieją. Nie zawsze jest to łatwe czy też oczywiste. Wiele ludzkich losów na całym świecie jawi się jako trudne, naznaczone cierpieniem, pełne problemów i przeszkód, jakie trzeba pokonać. A jednak człowiek otrzymuje życie jako dar: nie prosi o nie, nie wybiera go, doświadcza go w jego tajemnicy od pierwszego do ostatniego dnia. Życie ma swoją niezwykłą specyfikę: jest nam podarowane, nie możemy go sami sobie dać, ale należy je nieustannie pielęgnować: potrzebna jest troska, która by je podtrzymywała, dynamizowała, chroniła i odradzała.

Można powiedzieć, że pytanie o życie jest jedną z najgłębszych kwestii ludzkiego serca. Zaistnieliśmy, nie czyniąc nic, aby o tym zdecydować. Z tego oczywistego faktu wynikają pytania wszystkich czasów: Kim jesteśmy? Skąd pochodzimy? Dokąd zmierzamy? Jaki jest ostateczny sens całej tej podróży?

Życie domaga się bowiem sensu, kierunku, nadziei. A nadzieja działa jak głęboki impuls, który pozwala nam iść mimo trudności, nie poddawać się w trudach podróży, daje nam pewność, że pielgrzymka istnienia prowadzi nas do domu. Bez nadziei życie może wydawać się przerywnikiem między dwiema wiecznymi nocami, krótką przerwą między tym, co było przed, a tym, co będzie po naszym przejściu przez ziemię. Pokładać nadzieję w życiu oznacza natomiast zakosztować celu, wierzyć w to, czego jeszcze nie widzimy i nie dotykamy, zaufać i powierzyć się miłości Ojca, który nas stworzył, ponieważ zapragnął nas z miłości i chce, abyśmy byli szczęśliwi.

Katecheza środowa, 26 listopada

Aby pozostać wiernymi woli Pana, aby troszczyć się nie tylko o naszych braci i siostry w wierze, ale o całą ludzkość i całe stworzenie, nasze Kościoły są wezwane do wspólnej odpowiedzi na apele, które kieruje do nich dzisiaj Duch Święty. Przede wszystkim, w tym czasie krwawych konfliktów i przemocy w bliskich i odległych miejscach, katolicy i prawosławni są wezwani do bycia budowniczymi pokoju. Chodzi oczywiście o działanie i dokonywanie wyborów oraz znaków, które budują pokój, nie zapominając, że nie jest on jedynie owocem ludzkiego zaangażowania, lecz darem Boga. Dlatego o pokój prosi się poprzez modlitwę, pokutę, kontemplację, żywą relację z Panem, który pomaga nam rozróżniać słowa, gesty i działania, jakie należy podjąć, aby naprawdę służyły pokojowi.

Kolejnym wyzwaniem, przed którym stoją nasze Kościoły, jest groźny kryzys ekologiczny, który – jak często przypominał Jego Świątobliwość – wymaga duchowego nawrócenia, zarówno osobistego, jak i wspólnotowego, aby zmienić kierunek i chronić stworzenie. Katolicy i prawosławni są wezwani do  współpracy na rzecz promowania nowej mentalności, dzięki której wszyscy będą czuli się strażnikami stworzenia, które powierzył nam Bóg.

Trzecim wspólnym wyzwaniem, o którym chciałbym wspomnieć, jest wykorzystanie nowych technologii, zwłaszcza w dziedzinie komunikacji. Katolicy i prawosławni, świadomi ogromnych korzyści, jakie mogą one przynieść ludzkości, powinni wspólnie działać na rzecz promowania ich odpowiedzialnego wykorzystania w służbie integralnego rozwoju osób i powszechnej dostępności, aby korzyści te nie były zarezerwowane dla niewielkiej liczby osób i interesów nielicznych uprzywilejowanych.

Przemówienie podczas Boskiej Liturgii w prawosławnej patriarchalnej katedrze św. Jerzego w Stambule, 30 listopada

Nie ma wątpliwości, że rozwój technologiczny przyniósł i nadal przynosi ludzkości znaczące korzyści, zwłaszcza w dziedzinie medycyny i zdrowia. Dla zapewnienia prawdziwego postępu niezbędne jest, aby ludzka godność i dobro wspólne pozostały trwałymi priorytetami dla wszystkich, zarówno osób prywatnych, jak i podmiotów publicznych. Łatwo dostrzec destrukcyjny potencjał technologii, a nawet badań medycznych, gdy są one wykorzystywane w służbie antyludzkich ideologii. W tym sensie wydarzenia historyczne służą jako ostrzeżenie: narzędzia, którymi dysponujemy dzisiaj, są jeszcze potężniejsze i mogą mieć jeszcze bardziej niszczycielski wpływ na życie jednostek i narodów. Jednakże, jeśli są one kontrolowane i służą prawdziwie osobie ludzkiej, to takie skutki mogą być również przemieniające i pożyteczne.

Z tego punktu widzenia za bardzo ważne uważam wasze zaangażowanie w badanie potencjału sztucznej inteligencji (AI) w medycynie. Kruchość ludzkiej kondycji często ujawnia się w dziedzinie medycyny, ale nie możemy nigdy zapominać o „godności ontologicznej, która odnosi się do osoby jako takiej przez sam fakt jej istnienia oraz bycia chcianą, stworzoną i kochaną przez Boga” (Deklaracja Dignitas infinita, nr 7). Właśnie z tego powodu „pracownicy służby zdrowia mają powołanie i odpowiedzialność, aby «strzec ludzkiego życia i służyć mu»” (Nota Antiqua et nova, nr 71), zwłaszcza w jego najbardziej wrażliwych fazach. To samo można powiedzieć o wszystkich, którzy są odpowiedzialni za wykorzystanie sztucznej inteligencji w tej dziedzinie. Rzeczywiście, im większa jest kruchość życia ludzkiego, tym większa jest szlachetność wymagana od tych, którym powierzono zadanie opieki nad nim.

Przesłanie do uczestników Kongresu Międzynarodowego zorganizowanego przez Papieską Akademię Życia