W encyklice Magnifica humanitas papież Leon XIV wskazuje sztuczną inteligencję jako jedno z największych wyzwań stojących dziś przed ludzkością. Tym samym kieruje naszą uwagę ku pytaniu znacznie szerszemu niż sama technologia: czego pojawienie się AI uczy nas o człowieku i świecie, który wspólnie budujemy? Czy Sztuczna Inteligencja zbuduje nową Wieżę Babel: świata cyfrowego zniewolenia, eksploatacji środowiska i rozproszenia uwagi? A może uda się ją “rozbroić”, by zaprząc do budowy Nowego Jeruzalem: wspólnoty rozumniejszej i bardziej sprawiedliwej?
Podczas VIII odsłony konferencji Creatio Continua chcemy szukać odpowiedzi na powyższe pytania, otwierając przestrzeń do rozmowy dla różnych środowisk intelektualnych i ideowych, które czerpią inspirację z chrześcijaństwa. Zamiast jednej interpretacji, wiele ścierających się ze sobą głosów, perspektyw oraz sposobów odczytania myśli oraz nauczania Leona XIV. Wśród partnerów merytorycznych tegorocznej odsłony znajdą się: „Więź”, „Nowa Konfederacja”, „Nowy Ład”, Magazyn „Kontakt” i Klub Jagielloński. Każdy z przedstawicieli różnych tradycji polskiej myśli, postawi własne pytania i wydobędzie z encykliki inne wątki dotyczące człowieka i pracy, gospodarki i wspólnoty, technologii i duchowości, a także przyszłości, którą dziś wspólnie próbujemy sobie wyobrazić. Ich perspektywy skonfrontujemy z głosami zaproszonych gości specjalnych: filozofów, pisarzy i naukowców. Creatio Continua będzie więc nie tyle próbą znalezienia jednej odpowiedzi, ile przestrzenią do zadawania ważnych pytań, ścierania się idei i szukania nowych języków rozmowy o AI. Z tej intelektualnej konfrontacji chcemy wydobyć pytanie o to, co dzisiejsze wyzwania sztucznej inteligencji mówią nam o człowieku i świecie, który wspólnie tworzymy.
AI jako nowe środowisko człowieka
Papież Leon XIV nazywa sztuczną inteligencję jednym z największych wyzwań stojących przed ludzkością. Dlatego z jednej strony przyjrzymy się rosnącej potędze technologii, która jest zdolna do przekształcania gospodarki i środowiska, zmiany sposobów pracy i obiegu wiedzy, a także wpływa na wojny, władzę i skalę wyzysku. Z drugiej pozostaje człowiek naznaczony kruchością wobec totalitarnych tendencji, który w obliczu potęgi doskonałości technologicznych paradygmatów zaczyna rugować ze świata stworzonego, prawo do kruchości i słabości, które czynią z nas istoty na wskroś metafizyczne, stworzenia zależne od Stwórcy, biorące udział w dramacie, a przez to otwarte na poszukiwanie sensu i Boga. To człowiek z jego ograniczeniami, ale także ambicjami, człowiek w swoim życiu i świecie zdolny do wykorzystywania nowych możliwości zarówno dla dobra, jak i przeciwko drugiemu człowiekowi, ten człowiek tworzący nowe formy zniewolenia stanie w centrum naszych zagadnień.
Sztuczna inteligencja, jak mówi papież, przestaje być wyłącznie narzędziem. Staje się środowiskiem, w którym pracujemy, uczymy się, komunikujemy i podejmujemy decyzje. Czy więc kryzys, który dziś przypisujemy sztucznej inteligencji, jest w istocie kryzysem technologii? A może jest bardzo głębokim pytaniem o ludzką kondycję i jej kruchość, której przeciwstawiona jest logika mocy i władzy symbolizowana przez biblijną Wieżę Babel, której majestat zakrywa faktyczny kryzys naszych instytucji, modeli pracy, sposobów zarządzania energią, czy zdobywania wiedzy, relacji społecznych oraz rozumienia ludzkiej autonomii? Czy ta logika mocy i kultura potęgi doskonałości są w stanie realnie zagrozić naszej egzystencji, jej kruchości i słabości manifestującej się w różnych obliczach ubóstwa, w tym ubóstwa energetycznego i związanego z nim rosnącego zużycia energii przez centra danych? Czy może zagrozić kruchości, która odpowiada za to, że jesteśmy istotami dramatycznymi i metafizycznymi, a przez to poszukującymi sensu poza tym, co realne? W tym sensie pytanie o AI jest czymś znacznie więcej, niż namysłem nad przyszłością technologii. Jest pytaniem o to, jakiego człowieka i jakiego świata chcemy. Dlatego pytanie o AI jest również pytaniem o przyszłość pracy i godność człowieka oraz przetrwanie środowiska, które zamieszkuje. Czy potrzebujemy dziś cyfrowego odpowiednika Rerum Novarum, a więc nowej refleksji nad relacją między kapitałem, technologią, pracą i ziemią, w sytuacji, gdy automatyzacja zaczyna obejmować także zawody wymagające pracy intelektualnej? Czy AI może wspierać uwagę, zamiast ją rozpraszać? Wzmacniać pracę, zamiast ją degradować? Mądrzej wykorzystywać i chronić kluczowe zasoby przyrodnicze, zamiast je marnotrawić i niszczyć? Pomagać budować wspólnotę zamiast ją atomizować? A jeśli technologia zaczyna wchodzić w obszary związane z ludzkim myśleniem, z twórczością oraz poszukiwaniem sensu, to czy nie zmusza nas również do ponownego postawienia pytania: co właściwie czyni człowieka człowiekiem?
I wreszcie, czy AI może być zbawione?
Wiemy już dziś, jaki jest koszt zapotrzebowania na energię, wodę i infrastrukturę niezbędną do funkcjonowania centrów danych. Jesteśmy świadomi, żę modele językowe coraz głębiej wchodzą w obszary wcześniej zarezerwowane dla ludzkiego namysłu: edukację, pracę, twórczość, a nawet relacje. Kluczowe staje się pytanie o naszą samoświadomość, gdy coraz więcej procesów myślenia, pamiętania, czy podejmowania decyzji powierzamy systemom, których działania sami nie zawsze rozumiemy. Co dzieje się z porządkiem społecznym, gdy technologia staje się jednocześnie źródłem ogromnej koncentracji kapitału, władzy i informacji?
Creatio Continua nie chce wybierać między bezkrytycznym technoentuzjazmem a wycofaniem się ze świata technologii. Idąc za papieżem, chcemy zapytać nie tylko o to, co AI zrobi ze światem, ale przede wszystkim o to, co mówią nam o nas samych wyzwania związane z AI? Do tej rozmowy potrzebujemy filozofów i teologów, ekonomistów i inżynierów, ludzi kultury, przedsiębiorców i pracowników. Nie tylko po to, by mówić o tym, jak ograniczać ryzyka AI, ale przede wszystkim po to, by zastanowić się, jakiego świata chcemy i jaka technologia mogłaby służyć jego dalszemu stwarzaniu, creatio continua…
O tych przemianach opowie gość specjalny tegorocznej odsłony prof. Luigino Bruni, włoski ekonomista, badacz etyki i filozofii ekonomii oraz doradca papieży, a także Bogna Konior, profesor historii, kultury i filozofii nowych technologii na NYU w Szanghaju, badająca związki AI, wojny i geopolityki, obserwując je z dwóch szczególnych miejsc: wyścig technologiczny w Szanghaju oraz wykorzystanie AI w wojnie w Ukrainie.
Wśród zaproszonych gości znajdą się także m.in.: pisarz Jacek Dukaj, badacz sztucznej inteligencji, profesor Uniwersytetu Warszawskiego Piotr Sankowski, jeden z 40 światowych naukowców zaproszonych do Niezależnego Międzynarodowego Panelu Naukowego ds. Sztucznej Inteligencji powołanego przez ONZ czy amerykański futurolog i prezes the Millenium Project, Jerome C. Glenn, którzy będą pytać o rozumienie granic ludzkich możliwości.
VIII konferencję Creatio Continua objął swym honorowym patronatem Ksiądz Arcybiskup Adrian Galbas SAC, Metropolita Warszawski. Współorganizatorem konferencji jest fundacja Polska z Natury oraz Pacjent Europa. Partnerami merytorycznymi tegorocznej odsłony są redakcje reprezentujące różne środowiska ideowe i intelektualne, by stworzyć przestrzeń poważnej debaty o przyszłości technologii, człowieka i społeczeństwa ponad tradycyjnymi podziałami.
Organizator: LSM Polska - Światowy Ruch Katolików na rzecz Środowiska
Współorganizatorzy: Polska z Natury, Pacjent Europa
Patronat honorowy: Ksiądz Arcybiskup Adrian Galbas SAC, Metropolita Warszawski.
Partnerzy merytoryczni: „Więź”, „Nowa Konfederacja”, “Nowy Ład”, Magazyn „Kontakt”, Klub Jagielloński
Linki do rejestracji: https://forms.gle/RpBwjL8fx1h6J19G7
Po stronie człowieka. Po stronie Ewangelii.
Wypróbuj za 1 zł przez miesiąc lub od razu zakup subskrypcję na rok i oszczędź pieniądze.
