Ekologiczne nawrócenie w praktyce. Jak Wielki Post łączy modlitwę z działaniem

W centrum wielkopostnej drogi umieściliśmy kontemplacyjny obraz Serca Jezusa, bo to w prostocie kontemplacyjnej modlitwy otwierając serce na Boga, uczymy się nie odwracać wzroku od tych, którzy najbardziej potrzebują naszej obecności i konkretnej pomocy. W tej drodze bardzo ważny stał się dla nas ekologiczny rachunek sumienia, taki nasz drogowskaz, który powstawał wraz z animatorami naszego Ruchu – mówi Anna Kostrzewska, dyrektorka komunikacji Światowego Ruchu Katolików na rzecz Środowiska. – Zainspirowała nas encyklika Dilexit nos (Umiłował nas) papieża Franciszka oraz adhortacja Dilexi te (Umiłowałem cię) papieża Leona XIV. Adhortacja Dilexi te przypomina nam, że nawrócenie zaczyna się przecież w naszym sercu, w relacji z sercem Jezusa, które otwiera nas na nowy wymiar ekologii integralnej. Dziś ten wymiar dostrzegamy w szczególności w osobach zmagających się z ubóstwem energetycznym, bo kontemplacja Serca Chrystusa prowadzi do konkretnej odpowiedzi miłości: zwrócenia uwagi i zatroszczenia się o bezpieczeństwo i godne warunki życia najuboższych. Dlatego pytania stawiane w ekologicznym rachunku sumienia są tak aktualne. Mogą stać się pomocne, by w swym sercu spojrzeć na nowo na swą relację ze światem – wyjaśnia Anna Kostrzewska.

Jednocześnie Ruch zachęcał wspólnoty parafialne do konkretnych działań, aby do modlitwy wiernych dołączały tygodniowe wezwania Miłosiernego Serca Jezusa przygotowane na czas Wielkiego Postu oraz by informowały o akcji, w której najuboższym z parafii przekazywano czujniki tlenku węgla oraz poradniki z rozwiązaniami dotyczącymi ogrzewania mieszkań.

Szkolne warsztaty

W niezwykle aktywny sposób do wielkopostnej drogi serca włączyli się małżonkowie – Joanna i Karol Bilscy – animatorzy Laudato si’ i jednocześnie aktywiści Polskiego Alarmu Smogowego. Podjęli się dwóch wyzwań: wsparcia rodzin we właściwym ogrzaniu swoich domów oraz w walce z dezinformacją.

– Trudno dziś oddzielić fakty od opinii. Jesteśmy zasypywani wieloma sprzecznymi informacjami, a fake newsy często wyglądają na rzetelne, naukowe fakty. W rezultacie prowadzi to do frustracji, sporów, a nawet do rozłamów – podkreśla Joanna Bilska. – Odpowiadając na wezwanie z wielkopostnej kampanii, postanowiliśmy wzmocnić odporność i siłę oraz znaczenie wspólnoty poprzez budowanie świadomości. Dotarliśmy do danych publikowanych przez środowiska naukowe dotyczących smogu i z tą rzetelną wiedzą dzieliliśmy się na warsztatach o tematyce związanej z wpływem zanieczyszczeń powietrza na zdrowie.

Zajęcia zostały przeprowadzone wspólnie ze Światowym Ruchem Katolików na rzecz Środowiska w trzech szkołach podstawowych na Dolnym Śląsku na terenie gminy Oborniki Śląskie. Na warsztatach młodzież dowiadywała się, jakie skutki zdrowotne powoduje oddychanie zanieczyszczonym powietrzem już w okresie prenatalnym oraz jak minimalizować wpływ smogu na zdrowie, co jest szczególnie ważne w okresie rozwoju młodych organizmów, gdy każda dawka zanieczyszczeń jest szczególnie niebezpieczna. Ponieważ lepiej zapobiegać, niż leczyć, animatorzy omawiali także główne źródła emisji zanieczyszczeń powietrza oraz sposoby na to, by było ich jak najmniej.

– Uczniowie wykazywali się ogromną kreatywnością w nakłanianiu dorosłych do tego, aby podejmowali realne działania w walce o czyste o powietrze. Byliśmy pod wielkim wrażeniem ich zaangażowania – podsumowuje Joanna Bilska.

Naukowe wsparcie

Innym sposobem na walkę z dezinformacją było zorganizowanie wspólnie z gminą Oborniki Śląskie otwartego spotkania z dr hab. Izabelą Sówką z Politechniki Wrocławskiej, która wygłosiła wykład pod tytułem „SMOG: definicje, mechanizmy powstawania, skutki zdrowotne i skuteczne strategie ograniczania”.

– W tym roku do kampanii Polskiego Alarmu Smogowego „Zobacz, czym oddychasz” przyłączyły się organizacje naukowe, lekarze i naukowcy, którzy pełnią rolę ambasadorów. Głos nauki jest wyjątkowo istotny w dyskusji o smogu – relacjonuje Joanna Bilska. – Pani profesor na podstawie swojej ponad 20-letniej pracy naukowej dotyczącej zanieczyszczeń powietrza w sposób fachowy, ale bardzo przystępny, omówiła problem zanieczyszczeń powietrza i ich wpływu na zdrowie. Uczestnicy spotkania mieli okazję poznać wyniki niezależnych badań, a także zadać pytania i uzyskać odpowiedzi z rzetelnego źródła, co jest bardzo ważne w czasach szerzącej się dezinformacji.

Z kamerą u rodzin

W odpowiedzi na wielkopostne wezwanie „Okaż współczucie Chrystusa poprzez konkretny akt solidarności” Joanna i Karol Bilscy postanowili również stawić czoła problemowi ubóstwa energetycznego. Według najnowszych danych 15 proc. Polek i Polaków doświadcza ubóstwa energetycznego i ma problem z opłaceniem rachunków za ogrzewanie, a od początku zimy ponad 50 osób w Polsce zmarło w wyniku zatrucia czadem, co jest skutkiem niesprawnego ogrzewania.

– W mroźne zimowe wieczory po powrocie z pracy prowadziliśmy bezpłatne pomiary domów wypożyczoną kamerą termowizyjną – mówią Bilscy. – Dobrze docieplony dom powoduje mniejsze straty energii i oszczędność opału, a co za tym idzie, mniejsze emisje szkodliwych substancji do powietrza w przypadku spalania paliw stałych.

Kamera termowizyjna pozwala znaleźć mostki termiczne, czyli miejsca w przegrodach zewnętrznych budynków, przez które ucieka ciepło, oraz ubytki ciepła z powodu na przykład złej regulacji okien. Po badaniu mieszkańcy domów jednorodzinnych otrzymywali dokumentację fotograficzną, a zainteresowanym małżonkowie przesyłali kontakt do doradcy energetycznego z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który również bezpłatnie pomaga w wypełnieniu wniosków dotacyjnych do programu „Czyste Powietrze”.

– Cieszymy się z bardzo ciepłych słów w trakcie pomiarów i zrozumienia, że problem zanieczyszczenia powietrza jest złożony. Warto podejmować nawet drobne kroki, by naszej społeczności żyło się lepiej i zdrowiej. Czyste, a więc zdrowe powietrze to nie tylko odpowiednie paliwo w ekonomicznym kotle, ale również mniejsze zapotrzebowanie na opał w ciepłym i szczelnym domu, co w efekcie oznacza także mniejsze koszty – zaznacza Karol Bilski.