Logo Przewdonik Katolicki
zdjecie

Cezary Kościelniak

Cezary Kościelniak, filozof i publicysta, pracuje na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Szerokie horyzonty Kościoła

14.10.15r

Jednym z podstawowych pytań, jakie sobie zadaje wierzący, jest stosunek wiary wobec współczesności.

Piszę ten felieton w Rzymie, mam świadomość przekazu, jaki daje nam Franciszek, mówiąc, że wierzący nie mogą stać gdzieś obok problemów współczesności, przeciwnie, powinni być w awangardzie zaangażowania i rozwiązywania problemów świata. Pytanie o relację Kościół-współczesność prowadzi do kwestii mentalności katolickiej we współczesnym świecie. Nie jest to tylko pytanie do intelektualistów. W świecie powszechnego zaangażowania choćby w sprawy społeczne niemal każdy zastanawiający się nad światem katolik musi się z nim zmierzyć. Św. Josemaria Escriva w książce Bruzda scharakteryzował mentalność katolika nader współcześnie, momentami wręcz liberalnie. Pisał o niej tak: „szerokość  horyzontów i zgłębianie […] żywotnej ortodoksji katolickiej. Solidny zapał w dążeniu do odbudowy fundamentów myślenia tradycyjnego w filozofii […] Namysł nad prądami w nauce i myśli współczesnej. […] Pozytywna i otwarta postawa wobec aktualnych przemian w strukturach społecznych” (pkt. 428).
Escriva stawia przed katolikiem zadanie, które można by nazwać w skrócie otwieraniem nowych horyzontów. Jednak nie sposób tego zrealizować bez uczestnictwa w sprawach świata, bez znajomości jego kultury czy wiedzy, a jeśli nam jej brakuje, to szacunku i wysłuchania tych, którzy takową posiadają. Jednak otwieranie nowych horyzontów wymaga od katolika nie tylko znalezienia swojego miejsca w katedrze – by użyć znanej metafory – ale także woli i kompetencji w odnajdywaniu swojego miejsca na świeckiej agorze. Być może przeszkodą w tym procesie jest skłonność do budowania zamkniętych mikroświatów, nazywam je czasem „światami przymiotnikowymi”. Tutaj proszę sobie podstawić różne formy działalności, a następnie dodać do nich przymiotnik „chrześcijański”. Śpieszę wyjaśnić, że wcale nie chodzi o krytykę społeczności skupiających się przy Kościele, ani nie podjudzam do odzierana kościelnej działalności z tożsamości, nie, nic z tych rzeczy! Mam na myśli „mentalność ucieczki, próbę budowania sobie agory w katedrze.
W słowach Escrivy odnajduję jeszcze jedną ważną cechę katolickiej mentalności, atmosferę pozytywnego nastawienia do świata. Zapominamy o nim, a wtedy z dziwną lubością  snujemy ponure komentatorstwo i czarnowidztwo, choć przecież wcale nie żyjemy w najgorszych czasach. Bez pozytywnego nastawienia traci się zdolność do twórczego działania, jaki mają i miały postacie wielkiego formatu, by wymienić tylko Chiarę Lubich czy Enzo Bianchi, o. Leona Knabita, ale także wielkie postacie: Jaquesa Maritaina, Roberta Schumana czy Karola Wojtyłę. Czytając analizy, diagnozy związanych z Kościołem intelektualistów i eseistów zauważam, że większość z nich pisana jest właśnie w ponurej atmosferze smutku za światem utraconym a nierzadko z niewiarą w siłę wiary. A przecież nasz Kościół i optymizm wiary daleki jest od stylu nadąsania, lamentowania czy nawet gorszenia się innymi, nawet gdy czynią zło. Mentalność katolicką powinniśmy rozumieć jako „powszechną”, tak więc nasza „powszechna  mentalność”, aby żyć, potrzebuje nie tylko samych siebie, nie tylko naszych pięknych katedr, ale także tych innych, co są poza, także tych, z którymi głęboko się nie zgadzamy. Czytać współczesność nie znaczy ulegać bezkrytycznej fascynacji – Escriva wspomina o „żywotnej ortodoksji”. Na koniec jeszcze pewien obraz. W bibliotece, na jednej z rzymskich uczelni na półce z nowościami z całego świata, pojawiają się obok siebie pozycje z teologii, filozofii i neuro-nauki: idee ze świata katedr i współczesnej agory są na wyciągnięcie ręki. Ten obraz pokazuje, że kultura i mentalność katolicka nie muszą ukrywać się przed współczesnymi wyzwaniami. Największym wyzwaniem stojącym przed katolicką kulturą intelektualną będzie dylemat: w jaki sposób, dysponując dziedzictwem wiary, można się mierzyć z fascynującymi meandrami współczesności?

Komentarze

Zostaw wiadomość

 Security code

Komentarze - Facebook

Ta strona używa cookies. Korzystając ze strony, wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki