Projekty regulacji prawnych kwestii zapłodnienia in vitro

Projekt Bolesława Piechy, posła PiS

W czerwcu projekt Piechy został złożony u marszałka Sejmu. Zakłada całkowity zakaz stosowania w Polsce metody in vitro, czyli jest przeciwny tworzeniu embrionu ludzkiego poza organizmem kobiety. Ma na celu ochronę genomu ludzkiego i zakłada „etap przejściowy” dla obecnie zamrożonych zarodków ludzkich, z których miałyby się rozwinąć dzieci. Pierwszeństwo do ich urodzenia miałaby matka biologiczna mogąca w przeciągu dwóch lat podjąć decyzję, czy  zgadza się na wszczepienie sobie embrionu. Gdyby takowa decyzja nie została podjęta, sąd opiekuńczy wszcząłby procedurę adopcyjną.

Co ważne, w projekcie zawarty jest również zakaz praktyk eugenicznych. Konkretnie sprzeciw dotyczy selekcji embrionów ludzkich, które mają defekty biologiczne czy rodzą jakieś zagrożenia.

Projekt Jarosława Gowina, posła PO

Projekt ustawy bioetycznej autorstwa Gowina zakłada zakaz niszczenia i zamrażania ludzkich embrionów oraz klonowania ludzi. Z drugiej jednak strony przewiduje stosowanie zapłodnienia in vitro przez pary małżeńskie, korzystanie z gamet osób żyjących i tworzenie najwyżej dwóch embrionów. Ponadto projekt zawiera ograniczenie dotyczące wieku kobiet poddających się sztucznemu zapłodnieniu, które mogłyby poddać się tej metodzie tylko do 40. roku życia. Jarosław Gowin w swoim projekcie uwzględnił też przepisy regulujące eksperymenty naukowe na ludziach oraz prawo do rezygnacji z uporczywej terapii.

Projekt ustawy nie został jeszcze zgłoszony do Sejmu z powodu różnicy zdań w klubie Platformy Obywatelskiej. Dotyczy ona m.in. ograniczenia in vitro wyłącznie dla małżeństw oraz tworzenia zarodków. Posłowie tej partii, aby dojść do kompromisu, powołali zespół pod kierunkiem poseł Małgorzaty Kidawy-Błońskiej mający opracować rekomendację do projektu Gowina. Ostatnio spekuluje się nad wystosowaniem dwóch projektów z ramienia Platformy Obywatelskiej.

Projekt SLD

Głównym założeniem projektu jest zmiana ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Chodzi o to, by w ramach świadczeń zdrowotnych dać obywatelom  szansę wydania zdrowego potomstwa również przez zastosowanie zapłodnienia in vitro. Mowa więc nie tylko o legalizacji tej metody, ale równocześnie o finansowaniu jej z budżetu państwa.

Projekt od września ub.r. czeka na rozpatrzenie w Sejmie.

Projekt Komitetu „Contra in vitro”

Inicjatywa ustawodawcza zawiera nowelizację Kodeksu Karnego. Zakłada całkowity zakaz stosowanie metody sztucznego zapłodnienia in vitro, a także kary pozbawienia wolności za przeprowadzenie zabiegów. Projekt zakazuje handlu embrionami, ale hamując w przyszłości tworzenie ludzkich embrionów, nie rozwiązuje kwestii tego, co zrobić z już zamrożonymi zarodkami.

Będzie piąty projekt?

Pod koniec czerwca br. zaczęto mówić o piątym projekcie ustawy dotyczącej in vitro. Przygotowany został przez lewicowych posłów Marka Balickiego oraz Izabelę Jarugę-Nowacką we współpracy z Federacją na rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, Stowarzyszeniem na rzecz leczenia niepłodności „Nasz Bocian” i profesor prawa Eleonorą Zielińską.

Założenia projektu dotyczą zgody na tworzenie i mrożenie zarodków nadliczbowych oraz brak zastrzeżenia, że zapłodnienie in vitro ma dotyczyć tylko małżeństw. Ponadto pomysłodawcy chcą wprowadzić zakaz handlu zarodkami i eksperymentowania na nich, a także spis klinik przeprowadzających zabiegi sztucznego zapłodnienia na licencji.

Co na to Kościół?

Abp Henryk Hoser, przewodniczący Zespołu ds. Bioetycznych KEP, otwarcie wyraża pogląd, że „bliskie nauczaniu Kościoła są dwa projekty ws. in vitro: posła Bolesława Piechy oraz inicjatywy «Contra in vitro», choć ten ostatni ma charakter zbyt skrótowy”. Przyznaje jednak, że „wiele pozytywnych elementów w zakresie ochrony embrionu ludzkiego zawiera także projekt posła Jarosława Gowina”.

Nawiązując do przedstawionych projektów abp Hoser twierdzi, że na jednym biegunie znajdują się ustawy, które nie stawiają żadnych barier możliwościom technicznym, które można zastosować przy rozmnażaniu człowieka. Drugi biegun stanowią projekty, „które silnie podkreślają osobowy charakter ludzkiej biologii i w związku z tym nie wszystko, co technicznie jest możliwe, uznają za etycznie dopuszczalne”.

Według arcybiskupa projekt posła Piechy uwzględnia cały pozytywny dorobek projektu ustawy Gowina w zakresie ochrony embrionu i genomu ludzkiego. Różnica polega na tym, że projekt Gowina dopuszcza technologię zapłodnienia pozaustrojowego, choć pod ścisłą kontrolą i przy maksymalnym ograniczeniu śmierci zarodków tzw. nadliczbowych. „Projekt ustawy posła Piechy, który nie dopuszcza zapłodnienia pozaustrojowego, jest bliższy nauczaniu Kościoła i generalnie z nim zgodny” – uważa abp Hoser. „Punktem wyjścia projektu autorstwa Piechy jest bezwarunkowe poszanowanie oraz ochrona genomu i embrionu ludzkiego. Z tej postawy wynikają wszystkie inne praktyczne rozwiązania, jakie postuluje ta ustawa, łącznie z zakazem zapłodnienia in vitro, co jest logiczną konsekwencją przyjętych założeń” - dodaje. Podkreśla, że nie chodzi tu o tzw. prawo konfesyjne, ile o prawo naturalne, mające charakter uniwersalny.
Jedynym budzącym wątpliwości elementem projektu ustawy Piechy – zdaniem abp. Hosera - stanowiącym prawdziwy dylemat z moralnego punktu widzenia, jest zawarta tam propozycja adopcji poczętych już zarodków ludzkich, znajdujących się w stanie zamrożenia.
Mówiąc natomiast o projekcie ustawy autorstwa Komitetu społecznego „Contra in vitro”, abp Hoser podkreśla, że dotyczy ona wyłącznie sfery prawa karnego, a konkretnie zakazu metody in vitro. Zakaz in vitro obwarowuje sankcją penalną. Tak samo eksperymenty na embrionach i handel nimi. „Jest to ustawa zbyt skrótowa, aczkolwiek jest ona zgodna z nauczaniem Kościoła” – wyjaśnia arcybiskup.

Oprac. na podstawie KAI

oceń artykuł:

0/5 (0)