Ojcowskie drogowskazy

Milionowa rzesza pielgrzymów siedem razy odpowiadała „Królowo Polski, przyrzekamy”, kiedy na Jasnogórskim Szczycie 26 sierpnia 1956 r. bp Michał Klepacz odczytywał tekst Ślubów Narodu. W tym samym czasie czynił to internowany w Komańczy kard. Stefan Wyszyński, Prymas Tysiąclecia.

Pusty fotel z prymasowskim herbem oraz bukietem biało-czerwonych róż wymownie przypominał o fizycznej nieobecności na Jasnej Górze kard. Stefana Wyszyńskiego. W swych „Zapiskach więziennych” pod datą 26 sierpnia 1956 r. napisał: „Teraz wiem prawdziwie, że jestem Twoim, Królowo świata i Królowo Polski, niewolnikiem. Bo dziś każdy, kto tylko zapragnie, może stanąć pod Jasną Górą. Mając tak Potężną i tak Dobrą Panią, mam zostać w Komańczy. To jest Twoje królowanie nade mną”.

Trudna decyzja
W marcu 1956 r. do uwięzionego w Komańczy Prymasa przyjechały Maria Okońska, założycielka Instytutu Świeckiego Pomocnic Maryi Jasnogórskiej, popularnie nazywanego „Ósemką”, oraz Janina Michalska, członkini Instytutu. Chciały przekonać kard. Wyszyńskiego, w imieniu Episkopatu i ojców paulinów, do napisania tekstu odnowionych ślubów króla Jana Kazimierza.

Chciał tego także Prymas. „Myśli o odnowieniu Kazimierzowych Ślubów w ich trzechsetlecie zrodziły się w mej duszy w Prudniku, w pobliżu Głogówka, gdzie król i prymas przed trzystu laty myśleli nad tym, jak uwolnić Naród z podwójnej niewoli: najazdu obcych sił i niedoli społecznej. Gdy z kolei i mnie przewieziono tym samym niemal szlakiem, z Prudnika na południowy wschód, do czwartego miejsca mego odosobnienia, w góry, jechałem z myślą: musi powstać nowy akt Ślubowań Odnowionych” – mówił w kazaniu do górali tatrzańskich w niespełna rok po swoim uwolnieniu. Mimo to wahał się, czy może napisać śluby, będąc w niewoli – twierdził, że więzień musi milczeć. Uważał, że gdyby Matka Boska chciała, aby to uczynił, byłby już na wolności.

„Ojcze, przecież św. Paweł Apostoł najpiękniejsze listy pisał z więzienia!” – zwróciła się 15 maja do kard. Wyszyńskiego Maria Okońska. Ten argument zaskoczył i jednocześnie ucieszył Prymasa. Na drugi dzień rano, w święto św. Andrzeja Boboli, wszedł do kaplicy z czterema zapisanymi odręcznie kartkami. Śluby Jasnogórskie były gotowe.

Kuchcik równy przeorowi
Wraz z tekstem ślubowania kard. Wyszyński napisał list do generała paulinów, ojca Alojzego Wrzalika i wręczył go Janinie Michalskiej, która 22 maja udała się na Jasną Górę. W liście tym Prymas prosił, aby tekst ślubów odczytał bp Michał Klepacz, pełniący obowiązki przewodniczącego Episkopatu; jeśliby on nie mógł, miał uczynić to generał paulinów lub, w razie problemów, przeor Jasnej Góry. Gdyby i to było niemożliwe, śluby miał odczytać... jasnogórski kuchcik.

Wszystko utrzymywane było w głębokiej tajemnicy, a tekst ślubów znało zaledwie kilka osób. Biskupi dowiedzieli się o wszystkim tuż przed odczytaniem ślubów. Niestety, nie zachował się ich oryginalny tekst. Prawdopodobnie zaraz po przepisaniu na maszynie Prymas umieścił go w swoim „archiwum”, jak nazywał piecyk, którym ogrzewał pokój.

Przechytrzyć bezpiekę
Rozpoczął się czas wytężonej pracy. Tekst ślubowań należało przepisać w tylu egzemplarzach, aby 26 sierpnia mógł mieć go każdy kapłan. Nieoceniona okazała się pomoc zakonów klauzurowych, w których zaprzysiężone siostry powielały tekst ślubów. Konieczne było też przygotowanie i rozesłanie zaproszeń do siedmiu tysięcy polskich parafii, aby informacja o tym, co będzie się tego dnia działo na Jasnej Górze, dotarła do wiernych.

– Powstał jednak problem, gdy doszły słuchy z poczty, że gdy wyślemy wszystkie zaproszenia z Częstochowy, nasze listy mogą być zatrzymane i dostarczone po 26 sierpnia – mówi Jadwiga Jełowicka z Instytutu Pomocnic Maryi Jasnogórskiej. – Więc rozjechałyśmy się po całej Polsce, aby wysyłać je z różnych miast. Ja obsługiwałam diecezję tarnowską i przemyską – dodaje.

Oblężenie
Wierni napływali na jasnogórskie błonia już 25 sierpnia, aby uczestniczyć w nocnym czuwaniu. – Wieczorem poszłam na plac, widok był wstrząsający – wspomina pani Jadwiga – przede mną rozciągały się niezliczone rzesze wciąż przybywających pielgrzymów. Ludzie koczowali pod Jasną Górą. Dzieci spały, rodzice się modlili.

– Na wałach wystawiony był Najświętszy Sakrament. Maleńka biała kropeczka – tak wyglądała Hostia z odległości – stanowiła centrum. Na nią kierowały się oczy wszystkich. Z głośników były prowadzone modlitwy przygotowane przez naszego Ojca – opowiada.

Królowo Polski, przyrzekamy!
Na drugi dzień rozpoczęły się główne uroczystości. – Obraz Matki Bożej, na którym zawieszono różaniec należący do internowanego Prymasa, został wyjęty z ołtarza, po czym ojcowie paulini przenieśli go w procesji do bazyliki. Tam obraz przejęli biskupi, a po nich przedstawiciele poszczególnych stanów. Kiedy procesja dotarła na Jasnogórski Szczyt, rozpoczęła się Msza św., podczas której Episkopat oraz wszyscy obecni złożyli śluby. Wcześniej zabrzmiały uroczyste fanfary – mówi Jadwiga Jełowicka.

Swoją Mszę św. w Komańczy kard. Wyszyński zaczął odprawiać o godz. 10.50, na dziesięć minut przed rozpoczęciem liturgii na Jasnej Górze, aby po jej zakończeniu jako pierwszy odczytać tekst ślubów. Tak prosili ojcowie paulini. Na znak łączności z wiernymi Prymas przesłał z Komańczy hostię do Mszy św., a on tego dnia używał hostii z Jasnej Góry.

Przywiozła mu ją 25 sierpnia, wraz z dokładnym planem jasnogórskich uroczystości, Maria Okońska. Była jedyną osobą, która towarzyszyła kard. Wyszyńskiemu w momencie składania ślubów. W jego pokoju, przed dużym obrazem Matki Bożej Częstochowskiej, jako lud Boży odpowiadała: „Królowo Polski, przyrzekamy!”.

Dla kard. Wyszyńskiego była to niezwykle ważna chwila. Na drugi dzień po złożeniu ślubów powiedział do Marii Okońskiej: „Jakiś ogromny ciężar, który gniótł mnie przez kilka ostatnich lat, spadł mi z ramion i z serca”. – Po ślubach Ojciec stał się niesamowicie szczęśliwy. Zaprosił siostry nazaretanki do pokoju. Usługiwał wszystkim, częstował napojami, ciastkami, czekoladkami – wspomina Maria Okońska. – Na pytania sióstr, dlaczego jest aż tak wesoły, odpowiadał: „Proszę sióstr, śluby są złożone!”.

Wskazał nam drogę
Śluby Jasnogórskie były potężną manifestacją narodu, który nie godził się na programową ateizację. Stanowiły fundament, na którym kard. Wyszyński budował program moralnej i społecznej odnowy narodu. Prymas Tysiąclecia potrafił spoglądać w przyszłość – był realistą i wiedział, że samo złożenie przyrzeczeń nie wystarczy, aby w społeczeństwie dokonały się zmiany. Dlatego uważał, że konieczna jest praca nad tym, aby jasnogórskie zobowiązania nie stały się pustymi frazesami, ale przyniosły zamierzone owoce. Dał temu wyraz, opierając na kanwie ślubów Wielką Nowennę, która przez dziewięć lat przygotowywała Kościół w Polsce do pamiętnych obchodów Milenium Chrztu w 1966 roku.

poprzedni   |   następny

wróć