drukuj
- Rodzinne Boże Narodzenie
-
Wszyscy kochamy święta Bożego Narodzenia i tęsknimy za nimi przez cały rok. Kojarzymy je z życiem rodzinnym, bo - przywołując pamięć Maryi i Józefa, radujących się z narodzin Jezusa - wpatrujemy się w Świętą Rodzinę jako wzorzec chrześcijańskiej rodziny. Co uczynić, aby dobrze przeżyć te niezwykłe święta? Często narzekamy, że obecne świętowanie nie umywa się do tego...więcej »
- Katarynka dobra na wszystko
-
Czy katarynka to instrument na dzisiejsze czasy? - Jak najbardziej, twierdzą kataryniarze, którzy zjechali do Kielc 3 maja, by unikatowym koncertem wpisać się w klimat majowego święta i długiego weekendu. Pomimo deszczu, atmosfera była wspaniała, zmoknięci goście wytrwali do późnych godzin wieczornych. Było warto. W festiwalu wzięło udział kilkunastu kataryniarzy z Niemiec, Polski,...więcej »
- Palmy sięgają nieba
-
Kurpie wierzą, że dzięki długim i smukłym palmom ich dzieci będą rosły wysokie i proste, więc robią je nawet 11-metrowe. Ale rekordy wysokości padają na Podkarpaciu. Na Niedzielę Palmową przygotowuje się tam 32-metrowe palmy. Palma ma znaczenie symboliczne. W Arabii, Afryce i Polinezji to drzewo życia. Starożytni Grecy uważali ją za słońce i światło, a dla Rzymian była godłem...więcej »
- Wigilijny chleb miłości i pojednania
-
Podczas Wigilii Bożego Narodzenia, kiedy na niebie pojawia się pierwsza gwiazda, zasiadamy do Wieczerzy, rozpoczynając obrzęd dzielenia się opłatkiem. Pierwszy sięga po niego, zgodnie z tradycją, najstarszy członek rodziny i podchodzi kolejno do każdego z domowników, życząc im wszystkiego co najlepsze, od Boga i ludzi. O tym, jak bardzo opłatek splótł się z krajobrazem polskiej...więcej »
dzisiaj jest: sobota, 26.05.2012 | Imieniny:
Hej kolęda, kolęda |
Śpiewanie kolęd to jeden z najpiękniejszych zwyczajów polskich rodzin. Bogactwo naszych kolęd jest nieporównywalne z żadnym innym krajem na świecie.
Święta Bożego Narodzenia wprowadzono w Kościele katolickim w IV wieku. Według tradycji, autorem pierwszej pieśni bożonarodzeniowej był św. Franciszek z Asyżu, on także propagował wraz ze swymi braćmi kult żłóbka. W XIII wieku rozpoczęła się niezwykła popularność widowisk obrazujących wydarzenia nocy betlejemskiej. Zwyczaj jasełkowego kołysania Dzieciątka kontynuowany był potem przez klaryski i karmelitanki i stąd pochodzą pełne macierzyńskiego ciepła wzruszające kołysanki.
Od średniowiecza do XVI wieku pieśni bożonarodzeniowe opisywały wydarzenia z Biblii, miały formę modlitwy i często wzorowane były na hymnach kościelnych. Teksty ewangeliczne inspirowały kompozytorów do tworzenia wspaniałych dzieł głoszących światu, iż oto „Christus natus est nobis!”.
W 1749 roku w Encyklice Annus qui papieża Benedykta XIV pojawiły się wytyczne w stosunku do śpiewu kościelnego. Miał on prowadzić dusze wiernych do nabożeństwa i do miłości. Muzyka kościelna miała być dla wszystkich zrozumiała, intymna i uczuciowa, co znalazło najpełniejsze odzwierciedlenie właśnie w kolędzie.
Do końca XVII wieku pieśni bożonarodzeniowej nie nazywano „kolędą”. Nazwa ta pochodzi od rzymskiego słowa calendae, które oznacza pierwszy dzień każdego miesiąca. W styczniu calendae miały szczególne znaczenie: Rzymianie odwiedzali się, obdarowywali prezentami i śpiewali okolicznościowe piosenki. Wraz z przyjęciem chrześcijaństwa zwyczaje te zostały przejęte i zaadoptowane.
Źródła muzyki bożonarodzeniowej bardzo mocno tkwiły swymi korzeniami w liturgii, lecz na przełomie XVII i XVIII wieku powstał nurt muzyki odwołującej się do skarbca muzyki ludowej, a w warstwie tekstowej – do pastorałek. Pastorałki są dalekie od liturgicznych wzorców, wnoszą wiele szczegółów obyczajowych i realiów epoki. Ich przykładem są „Przybieżeli do Betlejem” czy „Dzisiaj w Betlejem”.
Ojczyzną kolęd są Włochy, skąd dotarły do Polski (XIV w.) dzięki franciszkanom. Pierwsza polska kolęda przekazana w rękopisie z 1424 roku zaczyna się od słów „Zdrów bądź, Królu Anielski”. W tym mniej więcej czasie przełożono na język polski 31 kolęd ze śpiewników braci czeskich. W Polsce repertuar kolędowy obejmował utwory liturgiczne oraz pieśni zwrotkowe z refrenem. Jedną z najważniejszych polskich kolęd „W żłobie leży” napisał na przełomie XVII i XVIII wieku Piotr Skarga do melodii poloneza koronacyjnego króla Władysława IV.
Ważnym dla rozwoju polskiej kolędy było pojawienie się w 1834 roku zbioru „Pastorałek i kolęd” ks. Mioduszewskiego. Kolędy komponowali również Franciszek Karpiński („Bóg się rodzi”), Sęp-Szarzyński, Nowowiejski, Noskowski i Chopin.
Święta Bożego Narodzenia wprowadzono w Kościele katolickim w IV wieku. Według tradycji, autorem pierwszej pieśni bożonarodzeniowej był św. Franciszek z Asyżu, on także propagował wraz ze swymi braćmi kult żłóbka. W XIII wieku rozpoczęła się niezwykła popularność widowisk obrazujących wydarzenia nocy betlejemskiej. Zwyczaj jasełkowego kołysania Dzieciątka kontynuowany był potem przez klaryski i karmelitanki i stąd pochodzą pełne macierzyńskiego ciepła wzruszające kołysanki.
Od średniowiecza do XVI wieku pieśni bożonarodzeniowe opisywały wydarzenia z Biblii, miały formę modlitwy i często wzorowane były na hymnach kościelnych. Teksty ewangeliczne inspirowały kompozytorów do tworzenia wspaniałych dzieł głoszących światu, iż oto „Christus natus est nobis!”.
W 1749 roku w Encyklice Annus qui papieża Benedykta XIV pojawiły się wytyczne w stosunku do śpiewu kościelnego. Miał on prowadzić dusze wiernych do nabożeństwa i do miłości. Muzyka kościelna miała być dla wszystkich zrozumiała, intymna i uczuciowa, co znalazło najpełniejsze odzwierciedlenie właśnie w kolędzie.
Od hymnu do pastorałki
Do końca XVII wieku pieśni bożonarodzeniowej nie nazywano „kolędą”. Nazwa ta pochodzi od rzymskiego słowa calendae, które oznacza pierwszy dzień każdego miesiąca. W styczniu calendae miały szczególne znaczenie: Rzymianie odwiedzali się, obdarowywali prezentami i śpiewali okolicznościowe piosenki. Wraz z przyjęciem chrześcijaństwa zwyczaje te zostały przejęte i zaadoptowane.
Źródła muzyki bożonarodzeniowej bardzo mocno tkwiły swymi korzeniami w liturgii, lecz na przełomie XVII i XVIII wieku powstał nurt muzyki odwołującej się do skarbca muzyki ludowej, a w warstwie tekstowej – do pastorałek. Pastorałki są dalekie od liturgicznych wzorców, wnoszą wiele szczegółów obyczajowych i realiów epoki. Ich przykładem są „Przybieżeli do Betlejem” czy „Dzisiaj w Betlejem”.
Z Włoch do Polski
Ojczyzną kolęd są Włochy, skąd dotarły do Polski (XIV w.) dzięki franciszkanom. Pierwsza polska kolęda przekazana w rękopisie z 1424 roku zaczyna się od słów „Zdrów bądź, Królu Anielski”. W tym mniej więcej czasie przełożono na język polski 31 kolęd ze śpiewników braci czeskich. W Polsce repertuar kolędowy obejmował utwory liturgiczne oraz pieśni zwrotkowe z refrenem. Jedną z najważniejszych polskich kolęd „W żłobie leży” napisał na przełomie XVII i XVIII wieku Piotr Skarga do melodii poloneza koronacyjnego króla Władysława IV.
Ważnym dla rozwoju polskiej kolędy było pojawienie się w 1834 roku zbioru „Pastorałek i kolęd” ks. Mioduszewskiego. Kolędy komponowali również Franciszek Karpiński („Bóg się rodzi”), Sęp-Szarzyński, Nowowiejski, Noskowski i Chopin.
| poprzedni | wróć |
)
Tematy numeru:
- Aktualności
- Nagroda dla "Przewodnika"
- Społeczeństwo
- Krajobraz po rewolucji
- Cyberkracja
- Książka feministki pomoże w walce z pornografią
| partnerzy: |
|
|
|
| copyright: |
© Drukarnia i Księgarnia św. Wojciecha Sp. z o.o. Wszelkie prawa zastrzeżone. Drukarnia i Księgarnia Św. Wojciecha Sp. z o.o. na podstawie art. 25 ust. 1 pkt. 1 b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych wyraźnie zastrzega, że dalsze rozpowszechnianie artykułów zamieszczonych na portalu www.przkt.pl jest zabronione. |
| projekt: |