dzisiaj jest: poniedziałek, 24.11.2014 | Imieniny:
Przewodnik Katolicki 43/2007 » Temat numeru »

Czekają na zmartwychwstanie

autor: Monika Białkowska
Pieluchy i siano ze stajenki betlejemskiej, części ramy okna, z którego Archanioł Gabriel zwiastował Pannie Maryi, krople potu Chrystusa czy nawet palec Ducha Świętego – takie relikwie pojawiały się w okresie średniowiecza, często pokazywane dopiero za sutą opłatą.

Po okresie podobnych i oczywistych nadużyć trudno jest dziś mówić o żywym kulcie relikwii. Wciąż jednak mogą być one drogą do poszukiwania świętości, niezmiernie ciekawym elementem pobożności katolickiej, a czasem także „zabytkiem” kultury.

Słowo „relikwie” oznacza dosłownie „resztki”, „szczątki”. To ciała świętych lub ich znaczne części oraz przedmioty należące do świętych, ich ubrania, rękopisy itp. Relikwie jako takie od początku budziły wątpliwości teologów. Św. Augustyn pisał: „Czego innego nauczamy, a co innego musimy tolerować”, a św. Tomasz z Akwinu twierdził, że w relikwiach nie tkwi żadna siła: „Proch ma bowiem zmartwychwstać nie sam z siebie, lecz z Boskiego postanowienia”. Najnowszy Katechizm Kościoła Katolickiego o relikwiach nie wspomina ani słowem, a ich kult nie stanowi koniecznego warunku czci świętych.


Cynowy pucharek z relikwiami św. Anny

Początek kultu
Relikwie jednak od początku cieszyły się zainteresowaniem chrześcijan. Pierwszą inspiracją ku temu była Janowa wizja z Apokalipsy o ciałach zabitych, umieszczonych pod ołtarzem. Pod jej wpływem ciała męczenników zaczęto umieszczać w mensie ołtarza, co było najstarszą formą kanonizacji. Z czasem relikwii przybywało. Większe fragmenty dzielono, zaczęto wprowadzać relikwie wtórne, którymi stawało się na przykład płótno, w które owinięte były właściwe relikwie, kawałek tkaniny położony na grobie świętego czy zapalona tam lampa. W ten sposób zaspokajane było powszechne pragnienie posiadania relikwii, co uchroniło szczątki świętych przed ich nadmiernym rozdrobnieniem.


Medalion z relikwiami m.in. Józefa i Maryi

Popularność relikwii
Od średniowiecza relikwie zaczynały być coraz staranniej eksponowane w kościołach. W ołtarzach pojawiały się przeszklone trumny ze zmumifikowanymi ciałami świętych, udoskonalano kształty relikwiarzy. Znakiem prestiżu katedr była liczba i jakość zgromadzonych w niej relikwii. Król Francji Ludwik IX kupił cierniową koronę Chrystusa i wybudował dla niej Saint Chapel, przepiękną gotycką kaplicę. Jednym z największych zbiorów relikwii dysponował Ernest, brat saskiego księcia Fryderyka Mądrego, który zgromadził ich w Halle aż 21 tysięcy.


Relikwiarz z woskową figurką niemowlęcia

Relikwie w Strzelnie
W Polsce ciekawy i duży zbiór relikwii podziwiać możemy w Strzelnie (archidiecezja gnieźnieńska). W kościele pw. Świętej Trójcy oraz w budynkach muzealnych przechowywane są obecnie 1032 relikwie. Ich autentyczności nie da się potwierdzić – polegać tu można jedynie na certyfikatach, wydawanych w XVII i XVIII wieku przez włoskich biskupów i kardynałów.

Miejscem, w którym przechowywanych jest najwięcej, bo aż 658 relikwii, jest ołtarz Świętego Krzyża, powstały w 1743 roku i od tegoż roku uprzywilejowany codziennym wieczystym odpustem za zmarłych. Ołtarz ten powstał jako oprawa dla gotyckiego krucyfiksu, wzmiankowanego w 1461 roku jako cudowny. Relikwie w ołtarzu umieszczono m.in. w srebrnych figurkach świętych w oszklonych wnękach w pilastrach. Figurki te przedstawiają Jana Chrzciciela, św. Jana Nepomucena, św. Katarzynę Aleksandryjską, św. Kazimierza Królewicza, Madonnę Apokaliptyczną oraz kilku innych, anonimowych świętych – a relikwie umieszczone w figurach nie są relikwiami przedstawionych postaci.

W ołtarzu relikwie znajdują się również w trzech dużych relikwiarzach szafkowych, z czego środkowy przypomina tabernakulum. Na zewnątrz zbudowany z niewielkich okienek, po otwarciu ukazuje wnętrze wyściełane złotymi i srebrnymi haftami, obiegającymi kolejne relikwie. To właśnie w tym ołtarzu znajdują się niewielkie fragmenty szczątków m.in. apostołów Piotra, Jakuba, Filipa i Bartłomieja, męczenników pierwszego wieku, św. Agnieszki, św. Benedykta z Nursji, św. Mikołaja oraz cząstka mięśnia sercowego św. Franciszka Ksawerego.

Poza ołtarzem wart uwagi jest również relikwiarz ramkowy w kształcie niewielkiej przeszklonej skrzynki, w której spoczywa woskowa figurka niemowlęcia, skrępowana naszyjnikiem ze srebra i szlachetnych kamieni. Wokół znajduje się 10 fragmentów kości, w tym św. Krzysztofa i bł. Bogumiła. Cennym relikwiarzem okazuje się być również niepozorny na pierwszy rzut oka medalion z kryształowego szkła oprawionego w srebro, przeznaczony do noszenia na piersi. W tym pochodzącym sprzed 1729 roku medalionie znajdujemy relikwie św. Joachima (ojca Maryi), skrawki szat Maryi i św. Józefa oraz relikwie świętych Barbary i Antoniego z Padwy.
poprzedni   |   następny wróć
  • To tylko jedno życie
  •  Bezdomni? Łatwo sobie wyobrazić: brudni, śmierdzący, żebrzący. Niedługo zima, więc znów zacznie się ich sezon. W każdych wiadomościach będą o nich mówić. A ich życie nie zmieni się ani o włos.

    więcej »
  • Problem: bezdomność
  •  Według przeprowadzonego w ubiegłym roku badania jest ich w Polsce ponad 30 tysięcy. Bezdomni.

    więcej »
  • Codziennie mówimy: dziękuję!
  •  Dominik Bocoń miał się urodzić bez żołądka, a jest zupełnie zdrowy. Rodzina wierzy, że to nie był przypadek. Za cudowne uzdrowienie dziękuje bł. Karolinie Kózkównie.

    więcej »
  • Pierścień dla odważnych
  •  Noszą go na palcu serdecznym, choć to nie obrączka ani pierścionek zaręczynowy. Dziewczyny i chłopcy, narzeczeni, osoby samotne, małżeństwa, a nawet… księża. Mowa o pierścieniu czystości bł. Karoliny Kózkówny.

    więcej »
  • Po prostu Karolina
  •  Zbliża się premiera wyczekiwanego przez wielu filmu. Aktorzy i reżyser co prawda z najwyższej półki, ale historia wiejskiej dziewczyny raczej zwyczajna. Czy to się może podobać?

    więcej »
  • Majdan - rewolucja niezakończona
  • Włodzimierz Prawosudow „Szturm”, jeden z dowódców oddziałów rewolucjonistów na Majdanie, mówi, że rewolucja była potrzebna, że udało się wyrzucić Janukowycza. Gdyby nie to, Ukraina już byłaby całkowicie „pod butem Putina”. 

    więcej »
  • Scenariusz dla naszych sąsiadów
  • Rozmowa z prof. Andrzejem Nowakiem, historykiem, sowietologiem, znawcą problematyki wschodniej.  

    więcej »
  • Śmierć na fotografii
  •  Filmy ze scenami seksu i przemocy są na porządku dziennym, ale dzieciom zasłania się oczy, żeby nie widziały zdjęcia pradziadka w trumnie. 

    więcej »
  • Motyw śmierci w literaturze
  •  Literatura, pragnąc odzwierciedlać życie ludzkie w całym jego bogactwie i złożoności, nie może pomijać problemu śmierci, będącej przecież krańcowym doświadczeniem każdego człowieka. Jej obraz w twórczości danych epok uzależniony jest od sytuacji kultury, w ramach której powstaje.

    więcej »
  • Bilet do nieba
  •  Jak dostać się do nieba? Najpewniejszym sposobem jest oczywiście stan łaski uświęcającej w chwili śmierci.Warto w tym celu skorzystać z pomocy, jaką dają nam obietnice Jezusa i Maryi dotyczące zbawienia, zatwierdzone przez Kościół w postaci nabożeństw i praktyk. Oto niektóre z nich.

    więcej »
right
left
Papież Franciszek w Ziemi Świętej