Dzieciństwo pod napięciem

Według badań Instytutu Kardiologii w Warszawie, stres jest powszechnym problemem wśród dzieci i młodzieży. Choć odczuwają jego objawy, zaledwie 4 proc. najmłodszych potrafi powiązać je ze zjawiskiem stresu.

Wspomniane badania to część programu POLKARD-Media „Pamiętaj o sercu”, finansowanego przez Ministerstwo Zdrowia w ramach programu pn. „Narodowy Program Profilaktyki i Leczenia Chorób Układu Sercowo-Naczyniowego POLKARD”. Jak wykazano, coraz więcej młodych osób jest narażonych na sytuacje stresogenne. U prawie trzech czwartych badanych silne napięcie emocjonalne wywołuje niesprawiedliwe potraktowanie przez nauczyciela. Ponad 60 proc. bardzo przeżywa niezapowiedzianą klasówkę i kłótnię w domu, a przeszło połowa także powiadomienie rodziców o złych ocenach i trudnościach w nauce. Bardzo stresujące emocje wywołuje także brak akceptacji ze strony rówieśników. Warto podkreślić, że aż 37,7 proc. dziewcząt i 16,4 proc. chłopców denerwuje się z powodu przybrania na wadze o kilka kilogramów. Jednocześnie, ponad 40 proc. Badanych, w sytuacjach stresogennych ma problemy ze skupieniem uwagi i odczuwa smutek, a 30 proc. reaguje zmęczeniem, bólami głowy i utratą bądź nadmiernym apetytem. Długotrwałe przeżywanie stresu znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego, może prowadzić do depresji i prób samobójczych. Tylko w ubiegłym roku 400 nieletnich chciało odebrać sobie życie. Jak pokazują statystyki, liczba chcących popełnić samobójstwo dzieci i młodzieży z roku na rok rośnie.

Dziś stres – zawał jutro

Uczucie permanentnego stresu zgłasza niewielki odsetek dzieci, przy czym dwa razy częściej zdarza się to dziewczętom niż chłopcom. Ponad 5 proc. dziewcząt świadomie przyznaje, że często denerwuje się i myśli o swoich problemach, podczas gdy podobnie twierdzi jedynie 2,6 proc. chłopców. Co więcej, dziewczęta częściej odczuwają objawy napięcia, takie jak zawroty głowy, bóle brzucha, uczucie złości, smutku i zmęczenia, a także pocenie się i problemy ze snem. - Dane pochodzące z badań mogą budzić niepokój, ponieważ wskazują, że coraz więcej dzieci i młodzieży może być narażonych na choroby układu sercowo-naczyniowego w przyszłości. Młodzi ludzie bardzo wcześnie zaczynają odczuwać stres, przy czym nie potrafią właściwie powiązać odczuwanych objawów ze zjawiskiem stresu - mówi prof. dr hab. med. Wojciech Drygas, koordynator Programu POLKARD-Media „Pamiętaj o sercu”.

Powszechnie stosowaną formą łagodzenia objawów zdenerwowania wśród młodych ludzi jest słuchanie muzyki (61, 7 proc.). Co piąty decyduje się na aktywność fizyczną, a 18 proc. badanych wskazuje na udział w grach zespołowych. Dzieci i młodzież korzystają także z długich spacerów, opiekują się zwierzętami, czytają książki i wychodzą do dyskoteki. Dziewczęta zdecydowanie częściej niż chłopcy proszą o pomoc innych (24, 1 proc.). Natomiast chłopcy częściej niż dziewczęta reagują na stres agresją. Ponad 7 proc. z nich krzyczy i kopie, a 6, 2 proc. bije się z rodzeństwem lub kolegami.

Sama świadomość nie wystarczy

- Trzeba umieć rozpoznawać stres, by właściwie na niego reagować. Rodzice i nauczyciele odpowiadający za rozwój emocjonalny dzieci powinni uczyć je, jak funkcjonujemy w sytuacji napięcia emocjonalnego. Wiedza o tym, co dzieje się z ludzkim ciałem w stresie jest pierwszym krokiem w drodze do kontrolowania jego objawów i adekwatnego reagowania na nie – podkreśla psycholog Anna Dzierżawska-Popiołek.

Należy zaznaczyć, że ponad połowa badanych wie, że umiejętność radzenia sobie ze zdenerwowaniem i problemami będzie miała wpływ na zdrowie i sprawność w wieku dorosłym. Tylko 16, 8 proc. uważa, że stres nie jest szkodliwy dla organizmu człowieka.

Stres, podobnie jak brak ruchu i zła dieta, jest groźnym czynnikiem ryzyka chorób serca i naczyń. Powoduje wzrost poziomu adrenaliny, noradrenaliny, cholesterolu oraz wolnych kwasów tłuszczowych w organizmie, przy jednoczesnym spadku poziomu żelaza. Może przyspieszać procesy miażdżycowe i występowanie zmian w naczyniach i mięśniu sercowym, a także przyczynić się do powstania zatoru tętniczego i w konsekwencji – zawału serca lub udaru mózgu.

Czas na relaks

Instytut Kardiologii w Warszawie ogłasza konkurs: „Czas na relaks, czyli jak mieć zdrowe serce” dla uczniów szkół gimnazjalnych, którego celem jest zwrócenie uwagi młodzieży na niekorzystny wpływ intensywnego i długotrwałego stresu na układ sercowo-naczyniowy. Nagrodą główną w konkursie jest zwiedzanie redakcji radiowej oraz aparat fotograficzny.

Zadanie konkursowe polega na przygotowaniu fotoreportażu prezentującego łatwo dostępne i skuteczne sposoby eliminowania stresu z codziennego życia. Fotoreportaż powinien w atrakcyjny sposób zachęcać młodzież do zachowań i działań ograniczających skutki zdenerwowania i przekonywać, że mogą one, podobnie jak ruch czy zdrowa dieta, chronić przed chorobami układu krążenia. Fotoreportaż powinien także wyjaśniać uczniom, dlaczego zaproponowane metody relaksu są skuteczne i tłumaczyć im, na czym polega ich dobroczynne działanie.

- Jestem przekonany, że konkurs, poprzez swoją atrakcyjną formułę, zwróci uwagę uczniów na szkodliwe działanie stresu, jako groźnego czynnika ryzyka chorób serca i naczyń. Mam nadzieję, że nasz projekt wesprą także rodzice i nauczyciele, którzy w znacznej mierze odpowiadają za kształtowanie nawyków u młodego człowieka, mogących decydować o jego zdrowiu w przyszłości. Wierzę, że wspólnie możemy minimalizować skutki stresu u dzieci, który w obecnym świecie towarzyszy im już od najmłodszych lat – mówi prof. dr hab. med. Wojciech Drygas, koordynator Programu POLKARD-Media „Pamiętaj o sercu”.

Zgłoszenia do konkursu należy nadsyłać do 29 stycznia 2010 roku na adres: TBT i Wspólnicy, ul. Bracka 25 lok. 503, 00-028 Warszawa, z dopiskiem konkurs: „Czas na relaks, czyli jak mieć zdrowe serce”.

Patronat medialny nad konkursem objęły Polskie Radio, Victor Gimnazjalista i Gazeta Szkolna. Regulamin konkursu znajduje się na stronie www.pamietajosercu.pl.