dzisiaj jest: poniedziałek, 01.09.2014 | Imieniny:
Przewodnik Katolicki 05/2003 » Kościół »

Święty Błażej - gardła zagrzej!

autor: Michał Gryczyński
Od wieków św. Błażej, biskup i męczennik - jeden z grona Czternastu Wspomożycieli - cieszy się zasłużoną sławą patrona od chorób gardła, zębów i krwotoków.
Dolegliwości te leczono za pomocą swoistej inhalacji dymem płonących świeczek woskowych, poświęconych w kościele w dniu jego wspomnienia. Nazywano je "błażejkami", a kuracja polegała niekiedy również na połykaniu cząstek zgaszonych świeczek.


Przez długie lata trzeciego dnia lutego, najczęściej po zakończonej Mszy św., kapłani przechodzili wśród szpaleru zgromadzonych wiernych, dotykając ich gardeł skrzyżowanymi świecami woskowymi. Obecnie już tylko nieliczni kapłani kultywują ten piękny zwyczaj, choć przed dwoma laty miałem okazję uczestniczyć w takim obrzędzie w Jasnogórskim Sanktuarium Królowej Polski.

Kiedy gardło boli...


Przedsoborowy "Rytuał Rzymski" zawierał specjalne formuły święcenia w dzień św. Błażeja nie tylko świeczek, ale również owoców - najczęściej jabłek - chleba, wina oraz wody. Podawano je później, stosownie do potrzeb, chorym uskarżającym się na bóle gardła. Może doczekamy się powtórnego upowszechnienia tego zapomnianego rytuału? To przecież właśnie miesiąc luty bywa czasem srogiego nawrotu zimy, a więc i masowego występowania wszelakich dolegliwości gardła.
Mądrość ludowa wiązała z dniem św. Błażeja również przysłowia, odnoszące się do pogody: "Deszcz na świętego Błażeja - słaba wiosny nadzieja" albo "Gdy śnieg na świętego Błażeja, pogodna będzie Wielka Niedziela". Lud widział w nim także stróża zwierząt, a miarą jego niezwykłej popularności mogą być liczne miejsca szczycące się posiadaniem relikwii, m.in.: Dubrownik, Lubeka, Moguncja, Sankt Blasien w Schwarzwaldzie czy Trewir.

Bardziej czczony,
niż znany


Chociaż św. Błażej był otaczany przez wiernych wielką czcią, to o jego życiu, tak naprawdę, niewiele wiadomo. Dzięki "Złotej legendzie" Jakuba de Voragine - a w Polsce "Żywotom świętych" ks. Piotra Skargi - kult tego świętego szerzył się wśród ludów europejskich.
Legendy wschodnie głosiły, że pochodził z Cezarei Kapadockiej, która była znaczącym centrum wczesnego chrześcijaństwa. Po studiach filozoficznych i medycznych odkrył powołanie do życia pustelniczego. Przyjął święcenia kapłańskie, a później powierzono mu biskupstwo Sebasty w Armenii (obecnie Sivas - Turcja). W okresie prześladowań, za rządów Licyniusza (306-323), biskup Błażej ukrywał się w grocie górskiej, skąd zarządzał swoją diecezją do chwili, aż ktoś go zadenuncjował. Pojmany, w drodze do więzienia napotkał pewną niewiastę: błagała go o ratunek dla synka, który zadławił się ością. Uzdrowił chłopca, a później także innych chorych, cierpiących na bóle gardła: ta sytuacja została uwieczniona przez artystów w licznych dziełach ikonograficznych.

Osadzony w więzieniu umacniał duchowo swoich diecezjan, zachęcając ich do mężnego wytrwania w wierze. Na nic się zdały próby złamania go, bowiem - pomimo wyrafinowanych tortur - do końca pozostał wierny Chrystusowi. Około 316 roku został skazany na śmierć i ścięty mieczem, a wkrótce potem, zarówno na Wschodzie, jak i Zachodzie, zaczął się szerzyć jego kult.

I dla ciała, i dla ducha


Kościół czci św. Błażeja nie tylko jako męczennika, ale od końca XIII wieku również jako jednego z tzw. Czternastu Wspomożycieli. Do Polski kult ten przeniknął w XV wieku, a w Trzebnicy wzniesiono wówczas kościół pod ich wezwaniem. Do tego elitarnego grona świętych pobożność ludowa zaliczyła szczególnie skutecznych orędowników w sprawach trudnych, przeciwnościach losu, klęskach i chorobach. Obok Błażeja byli to święci: Akacjusz, Barbara, Cyriak, Dionizy, Erazm, Eustachy Rzymski, Idzi, Jerzy, Katarzyna Aleksandryjska, Krzysztof, Małgorzata Antiocheńska, Pantaleon oraz Wit. Czasem niektórych patronów zastępowano innymi, zaliczając do grupy Czternastu Wspomożycieli także świętych: Mikołaja z Myry, Magnusa albo Antoniego Pustelnika. Ósmego lipca każdego roku oddawano im wspólnie cześć, ale w dobie Reformacji ów zbiorowy kult usiłowano ośmieszyć i o Czternastu Wspomożycielach jakby nieco zapomniano...
Święty Błażej jest jednak nie tylko skutecznym orędownikiem w dolegliwościach gardła, zębów i przy chorobach krwotocznych. Godzi się bowiem pamiętać także o jego szczególnej misji duchowej. Jest nią pomoc niesiona wszystkim, którzy pragną wyspowiadać się z grzechów zatajonych niegdyś w konfesjonale.
poprzedni   |   następny wróć
  • Szczegółowe nadania odpustowe
  • Ogólne formuły nadania odpustów są uzupełnione szczegółowymi nadaniami, są one związane z poszczególnymi modlitwami i pobożnymi czynami. Szczegółowe nadania odpustowe można podzielić na trzy zasadnicze grupy, które niosą wraz z sobą określone odpusty, tzn. odpust zupełny, cząstkowy, a w niektórych tylko okolicznościach zupełny bądź jedynie cząstkowy. Wśród modlitw i czynności...więcej »
  • Ogólne nadania odpustowe
  • Ogólną formułę udzielania odpustów, zgodnie z treścią dokumentu Pawła VI zatytułowanego "Enchiridion indulgentiarum", należy rozpatrzyć w czterech odrębnych aspektach albo tzw. nadaniach. Dokument ten wyraźnie stwierdza, że odpustu cząstkowego udziela się wiernemu, który w wykonywaniu swoich obowiązków i znoszeniu przeciwności życiowych, skierowuje swoją myśl z pokorną ufnością...więcej »
  • Papież do bicia
  • Przed miesiącem świat obiegła wiadomość o sensacyjnym odkryciu dokumentu, który dowodził, że Pius XII zabraniał zwracać uratowane podczas wojny żydowskie dzieci ich rodzinom. Dwa tygodnie później w archiwum znaleziono oryginał sensacyjnego dokumentu, który mówi całkiem co innego. Jan XXIII na zawsze pozostanie Dobrym Papieżem. Jan Paweł II już za życia zyskał sobie niemal powszechną...więcej »
  • Dziewice konsekrowane
  • Stan dziewic konsekrowanych znany jest w Kościele od pierwszych wieków. Dokumenty z II wieku wykazują, iż w gminach chrześcijańskich spotykano niewiasty - dziewice, które prowadziły głębsze życie duchowe poświęcone modlitwie, ascezie i dobrym uczynkom. Zamieszkiwały one razem lub osobno i pozostawały pod duchowym kierownictwem biskupów. Liczba dziewic poświęconych Bogu wzrastała,...więcej »
  • Prezbiterzy w Hiszpanii
  • Czy święta Teresa i święty Jan od Krzyża, reformatorzy Kościoła hiszpańskiego w XVI w., mają nam dzisiaj coś do powiedzenia? Czy zapoczątkowana przez nich reforma może być przykładem dla nas? Nad tymi i podobnymi zagadnieniami zastanawiało się przeszło dwustu prezbiterów Drogi Neokatechumenalnej podczas konwiwencji w Hiszpanii. W dniach od 21 do 28 stycznia odbyła się konwiwencja...więcej »
  • Reguły udzielania odpustów
  • Samo udzielanie odpustów dokonuje się według określonych zasad. Można wymienić dwa zasadnicze sposoby udzielania odpustów. Pierwszy to ogólna formuła, a drugi dotyczy szczegółowych nadań odpustowych. Ogólne formuły udzielania odpustów są zazwyczaj ściśle związane z codziennym życiem chrześcijanina. Osoby kompetentne, zajmujące określone miejsce w hierarchii Kościoła, jedynie...więcej »
  • Habit i zarządzanie
  • Zupełnie przypadkowo natknąłem się niedawno na stronę internetową klasztoru Cysterek w niemieckim St. Marienthal. To, co tam zobaczyłem, wprawiło mnie w prawdziwe osłupienie. Opactwo dysponuje własną elektrownią wodną, tartakiem, pralnią, piekarnią, sklepem i klasztorną karczmą. Dziś takie świetnie funkcjonujące klasztorne "przedsiębiorstwa" nie są żadnym ewenementem. A to oznacza,...więcej »
  • Śpiewajmy Panu
  • W muzyce liturgicznej pewne elementy wynikają z podstaw teologicznych. I tak jak w architekturze sklepienia są zbudowane zgodnie z zasadami konstrukcji i stylu, tak części stałe Mszy św. również są ustalone według pewnego porządku. W architekturze nie można pewnych rzeczy robić bezkarnie, bo grozi to zawaleniem budowli. A w muzyce? Być może jest podobnie, tylko że katastrofa następuje...więcej »
  • Drewniana perełka
  • Leżąca w odległości ok.10 km od Gniezna wieś Sokolniki nie różni się niczym szczególnym od innych małych, wielkopolskich miejscowości. Warto jednak ją odwiedzić, bo znajduje się tam prawdziwa perełka polskiej architektury sakralnej - siedemnastowieczny drewniany kościół pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Drewniana świątynia z zewnętrznym oszalowaniem jest jedną z dwudziestu...więcej »
  • Władza udzielania odpustów
  • Wczytując się w kan. 995 KPK dowiadujemy się, że odpustów może udzielać najwyższa władza kościelna oraz ci, którym tę władzę przyznaje prawo albo udziela Biskup Rzymski. Kan. 997 natomiast poucza, że odnośnie do udzielania i praktyki odpustów, należy zachować jeszcze inne przepisy, zawarte w specjalnych ustawach kościelnych. Z tych rozporządzeń szczegółowych dowiadujemy się...więcej »
right
left
Papież Franciszek w Ziemi Świętej