dzisiaj jest: sobota, 30.08.2014 | Imieniny:
Przewodnik Katolicki 08/2004 » Kościół » Prawo »

Co to jest konkordat?

autor: ks. Benedykt Glinkowski
Konkordat (z łac. concordare - zgadzać się) jest umową międzynarodową między Stolicą Apostolską a określonym państwem. Termin konkordat bywa stosowany w znaczeniu ścisłym i szerszym. W ścisłym tego słowa znaczeniu termin ten oznacza uroczystą umowę (conventio sollemnis) między Stolicą Apostolską i suwerennymi organami władzy państwowej, zawartą zgodnie z zasadami prawa międzynarodowego na zasadach partnerstwa układających się stron. Umowa ta dotyczy spraw będących przedmiotem zainteresowania tych stron i, bez względu na zakres regulowanych spraw, wywiera skutki prawne dla obu partnerów. Konkordatem w szerszym znaczeniu tego słowa jest każda dwustronna umowa między Stolicą Apostolską a danym państwem. Przez Stolicę Apostolską, jako stronę zawierającą konkordat, rozumiemy nie Państwo Watykańskie, które jako podmiot stosunków międzynarodowych zawiera umowy dotyczące podstaw materialnych swego funkcjonowania, lecz reprezentację Kościoła katolickiego, jego religijnej społeczności uniwersalnej, a także tej jego części, która znajduje się w granicach terytorium danego państwa. Drugą stroną umowy konkordatowej jest państwo jako suwerenny podmiot stosunków międzynarodowych.
Porozumienia między Kościołem powszechnym reprezentowanym przez papieży a władzą świecką, również w formie konkordatów, są znane od bardzo dawna, istotnego jednak przełomu w kwestii konkordatowej dokonał Sobór Watykański II, który ustalił, że podstawową zasadą stosunków między państwem a Kościołem jest ochrona wolności religijnej - w wymiarze indywidualnym i wspólnotowym - mającej źródło w należnej każdemu człowiekowi godności osoby ludzkiej (por. DWR nr 2). Konsekwencją tego założenia były kolejne postulaty i deklaracje wysunięte przez Sobór: - apel, by w poszczególnych systemach prawnych było uznane i respektowane prawo wszystkich obywateli i wspólnot religijnych do wolności religijnej (por. DWR nr 6); - deklaracja, że Kościół wyrzeknie się pewnych praw ofiarowanych mu dawniej przez władze państwowe, jeżeli korzystanie z nich podważa szczerość jego świadectwa albo że nowe warunki życia domagają się innego układu stosunków (KDK nr 76); - prośba do władz świeckich, by samorzutnie zrzekły się praw lub przywilejów odnośnie do wyboru, nominacji, przedstawiania czy wyznaczania na stanowisko biskupa, przysługujących im dotychczas na mocy umowy albo zwyczaju, po porozumieniu się ze Stolicą Apostolską (por. DB nr 20).
W ramach przedmiotu umowy konkordatowej aktualnie można wyróżnić następujące elementy: - relacje między państwem a Stolicą Apostolską na arenie międzynarodowej (stosunki dyplomatyczne); - relacje między konkretnym państwem a Kościołem katolickim działającym na jego terytorium (zespół kościołów partykularnych będących częścią Kościoła powszechnego); - stosunki między danym państwem a jego obywatelami, którzy jednocześnie są członkami Kościoła katolickiego.
Postanowienia wpisywane do konkordatów zawieranych po Soborze Watykańskim II zawierają gwarancje wolności religijnej należnej ze względu na zasadę poszanowania godności osoby ludzkiej. W konsekwencji otwarto drogę do zawierania konkordatów także z państwami innego typu niż katolickie.
poprzedni   |   następny wróć
  • Szczegółowe nadania odpustowe
  • Ogólne formuły nadania odpustów są uzupełnione szczegółowymi nadaniami, są one związane z poszczególnymi modlitwami i pobożnymi czynami. Szczegółowe nadania odpustowe można podzielić na trzy zasadnicze grupy, które niosą wraz z sobą określone odpusty, tzn. odpust zupełny, cząstkowy, a w niektórych tylko okolicznościach zupełny bądź jedynie cząstkowy. Wśród modlitw i czynności...więcej »
  • Ogólne nadania odpustowe
  • Ogólną formułę udzielania odpustów, zgodnie z treścią dokumentu Pawła VI zatytułowanego "Enchiridion indulgentiarum", należy rozpatrzyć w czterech odrębnych aspektach albo tzw. nadaniach. Dokument ten wyraźnie stwierdza, że odpustu cząstkowego udziela się wiernemu, który w wykonywaniu swoich obowiązków i znoszeniu przeciwności życiowych, skierowuje swoją myśl z pokorną ufnością...więcej »
  • Papież do bicia
  • Przed miesiącem świat obiegła wiadomość o sensacyjnym odkryciu dokumentu, który dowodził, że Pius XII zabraniał zwracać uratowane podczas wojny żydowskie dzieci ich rodzinom. Dwa tygodnie później w archiwum znaleziono oryginał sensacyjnego dokumentu, który mówi całkiem co innego. Jan XXIII na zawsze pozostanie Dobrym Papieżem. Jan Paweł II już za życia zyskał sobie niemal powszechną...więcej »
  • Dziewice konsekrowane
  • Stan dziewic konsekrowanych znany jest w Kościele od pierwszych wieków. Dokumenty z II wieku wykazują, iż w gminach chrześcijańskich spotykano niewiasty - dziewice, które prowadziły głębsze życie duchowe poświęcone modlitwie, ascezie i dobrym uczynkom. Zamieszkiwały one razem lub osobno i pozostawały pod duchowym kierownictwem biskupów. Liczba dziewic poświęconych Bogu wzrastała,...więcej »
  • Prezbiterzy w Hiszpanii
  • Czy święta Teresa i święty Jan od Krzyża, reformatorzy Kościoła hiszpańskiego w XVI w., mają nam dzisiaj coś do powiedzenia? Czy zapoczątkowana przez nich reforma może być przykładem dla nas? Nad tymi i podobnymi zagadnieniami zastanawiało się przeszło dwustu prezbiterów Drogi Neokatechumenalnej podczas konwiwencji w Hiszpanii. W dniach od 21 do 28 stycznia odbyła się konwiwencja...więcej »
  • Reguły udzielania odpustów
  • Samo udzielanie odpustów dokonuje się według określonych zasad. Można wymienić dwa zasadnicze sposoby udzielania odpustów. Pierwszy to ogólna formuła, a drugi dotyczy szczegółowych nadań odpustowych. Ogólne formuły udzielania odpustów są zazwyczaj ściśle związane z codziennym życiem chrześcijanina. Osoby kompetentne, zajmujące określone miejsce w hierarchii Kościoła, jedynie...więcej »
  • Habit i zarządzanie
  • Zupełnie przypadkowo natknąłem się niedawno na stronę internetową klasztoru Cysterek w niemieckim St. Marienthal. To, co tam zobaczyłem, wprawiło mnie w prawdziwe osłupienie. Opactwo dysponuje własną elektrownią wodną, tartakiem, pralnią, piekarnią, sklepem i klasztorną karczmą. Dziś takie świetnie funkcjonujące klasztorne "przedsiębiorstwa" nie są żadnym ewenementem. A to oznacza,...więcej »
  • Śpiewajmy Panu
  • W muzyce liturgicznej pewne elementy wynikają z podstaw teologicznych. I tak jak w architekturze sklepienia są zbudowane zgodnie z zasadami konstrukcji i stylu, tak części stałe Mszy św. również są ustalone według pewnego porządku. W architekturze nie można pewnych rzeczy robić bezkarnie, bo grozi to zawaleniem budowli. A w muzyce? Być może jest podobnie, tylko że katastrofa następuje...więcej »
  • Drewniana perełka
  • Leżąca w odległości ok.10 km od Gniezna wieś Sokolniki nie różni się niczym szczególnym od innych małych, wielkopolskich miejscowości. Warto jednak ją odwiedzić, bo znajduje się tam prawdziwa perełka polskiej architektury sakralnej - siedemnastowieczny drewniany kościół pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika. Drewniana świątynia z zewnętrznym oszalowaniem jest jedną z dwudziestu...więcej »
  • Władza udzielania odpustów
  • Wczytując się w kan. 995 KPK dowiadujemy się, że odpustów może udzielać najwyższa władza kościelna oraz ci, którym tę władzę przyznaje prawo albo udziela Biskup Rzymski. Kan. 997 natomiast poucza, że odnośnie do udzielania i praktyki odpustów, należy zachować jeszcze inne przepisy, zawarte w specjalnych ustawach kościelnych. Z tych rozporządzeń szczegółowych dowiadujemy się...więcej »
right
left
Papież Franciszek w Ziemi Świętej