dzisiaj jest: wtorek, 22.05.2012 | Imieniny:
Przewodnik Katolicki 47/2011 » Edycja Diecezji Włocławskiej »

Wiekowa parafia Łowiczek cz. 2

autor: Józef Nowakowski
 

W pierwszej części opowieści o dziejach parafii Łowiczek wspomniałem, że pierwsza wzmianka o niej pochodzi z wykazu świętopietrza, sporządzonego w 1325 r. Należy zatem zakładać, że parafia, kościół, a przede wszystkim wieś Łowiczek musiały powstać jakiś czas wcześniej. Prawdopodobnie to na przełomie XII-XIII w.

 
Właściciele wsi
Czyją własność stanowiła przed wiekami miejscowość Łowiczek? Do kogo należała? Te same pytania odnoszą się także do okolicznych wsi, które musiały należeć do powstającej parafii. Jeśli przyjmiemy, że wieś będąca siedzibą kościoła i parafii od początku swego istnienia nazywała się Łowiczek, to zgodnie ze staropolską praktyką onomastyczną (gr. onoma – imię) nazwa ta musiała pochodzić od nazwiska jej właścicieli, którzy zakładając w dobrach osadę, niejako przy okazji „dawali” jej nazwę. Jednak nie można wykluczyć odwrotnej kolejności, tzn. że najpierw powstała osada, której mieszkańcy mieli jakieś związki z łowami (podobnie jak z sąsiedniej wsi Łówkowice), dlatego ich właściciele pisali się „z Łowiczka i Łówkowic”, a nazwisko Łowiccy wykształciło się z upływem lat.
Znacznie ważniejszym problemem, który jest praktycznie nie do rozstrzygnięcia, byłoby ustalenie, czy pierwsi właściciele Łowiczka należeli do rodu Nałęczów czy Łabędziów. Skąd taka wątpliwość? Według najstarszych dokumentów znanych piszącemu te słowa,  pierwszeństwo należałoby oddać Łabędziom: dokumenty z 1359 r. wyraźnie mówią o wywodzących się z tego rodu bliżej nieznanych braciach Petrko et Creslao. Ale czy już wtedy posługiwali się nazwiskiem Łowiccy, skoro prawo zwyczajowe w stosunku do nazwisk „okrzepło” w Polsce dopiero w XVI w.?
 
Jak to było z kolatorami
Pozostawmy wątek domniemań o przynależność herbową. Zajmijmy się tym, co sprawdzone. Pewną informacją jest, że przez kilka wieków właścicielami wsi i kolatorami świątyni parafialnej byli Łowiccy. Jako dziedzice i kolatorzy Łowiczka figurują w dokumentach do XVII w. Natomiast od XVI stulecia, jako współwłaściciele wsi, obok Łowickich często występują przedstawiciele innych rodów. Łowiccy byli właścicielami Łowiczka i kolatorami parafii w 1527 r., kiedy to z polecenia bp. Macieja Drzewieckiego przygotowano w diecezji włocławskiej Liber retaxationum. Jednak w aktach wizytacji biskupiej z 1582 r. czytamy: Collatores D. Joannes Roskowski, Hieronimus Łubieński, Jacobus Łowiczki. W dokumentach z końca XVI w. jako właściciele Łowiczka widnieją też: Wisiecka, Poniatowski, Walenty Grodzieński i Jakub Łowicki (ten ostatni nie wywiązywał się należycie z obowiązków patronackich). Możliwe, że w tym czasie część Łowiczka znalazła się w posiadaniu Niemojewskich, bowiem w 1598 r. na pierwszym miejscu jako kolator widnieje Maciej Niemojewski, który prawo patronatu wypełniał na przemian z Jakubem Łowickim.
 
Kolejni kolatorzy
Nie znamy okoliczności, w jakich na przełomie XVII–XVIII w. uprawnienia kolatorskie przeszły z Łowickich na inne rody, przede wszystkim na Słubickich h. Prus. W 1711 r. Chryzostom Słubicki, sędzia grodzki przedecki, odbudował – po pożarze – na dawnych fundamentach kościół parafialny Podwyższenia Krzyża Świętego. Portret trumienny Chryzostoma, zmarłego ok. 1727 r., zachował się do dziś w Łowiczku. Słubiccy opiekowali się kościołem przynajmniej przez kilkadziesiąt lat, a z czasem ich spadkobiercy stali się współwłaścicielami wsi z rodem Kanigowskich. W poł. XVIII w. część Łowiczka należała do kanonika włocławskiego i sufragana diecezji włocławskiej Franciszka Kanigowskiego, który w 1757 r. konsekrował kościół w Łowiczku. Przed śmiercią zapisał włości swojemu bratu Józefowi, podczaszemu wyszogrodzkiemu i kawalerowi Orła Białego, który sprawował prawo patronatu do końca XVIII w., pospołu ze spadkobiercami Michała Słubickiego, chorążego bydgoskiego. Na początku XIX w. w posiadanie Łowiczka wszedł Gabriel Podolski, w 1843 r. – Julian Wolski h. Rola, a później jego potomkowie. (cdn.)
oceń artykuł:
5/5 (2)
poprzedni   |   następny wróć
Komentarze dodaj komentarz
  • Pragnąć nieba, o nie zabiegać
  •   Ukończysz szkołę. I co dalej? – Muszę znaleźć zgodną z wykształceniem, dobrze płatną pracę, awansować. – Na co przeznaczysz zarobki?  – Marzę o zwiedzaniu świata, kupię mieszkanie, może dom. – Co dalej? – Ożenię się, założę rodzinę. – I tak pracując, awansując, szczycąc się własnym dorobkiem i pozycją już dorosłych dzieci, zestarzejesz się. – Wtedy pójdę na emeryturę.

    więcej »
  • Rok łaski
  •   Zgromadzenie Braci Pocieszycieli z Getsemani świętuje 90-lecie istnienia w Kościele powszechnym. Założył je w 1922 r. w Wiedniu o. Jan Litomiski, kapłan czeskiego pochodzenia, jako wspólnotę o charakterze kontemplacyjno-czynnym.

    więcej »
  • Od spotkania do porozumienia
  •   Przełomowym dla dialogu Kościoła katolickiego z niewierzącymi był pontyfikat papieża Jana XXIII. Jego inicjatywy kontynuował Paweł VI i kolejni papieże. Kierunki dialogu z ludźmi zaprzeczającymi istnieniu Boga i niewierzącymi w Niego określa uchwalona na II Soborze Watykańskim Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes oraz inne dokumenty.

    więcej »
  • W górnych przestworzach
  •   Jako pierwsi w Polsce, w 1838 r. nabożeństwo majowe ku czci Najświętszej Maryi Panny odprawiali księża jezuici w Tarnopolu. W 1859 r. wprowadził je, najpierw we Włocławku, ordynariusz kujawsko-kaliski Jan Michał Marszewski.

    więcej »
  • Kocha, słucha, obejmuje
  •  Zgłębiając historię naszego narodu, ujrzymy dowody nieustającej pomocy Maryi Królowej Polski. Czynione były za pośrednictwem wielkich, świętych Polaków, którzy znając narodowego ducha, z Bożą i Maryi pomocą, zażegnali oni niejedną burzę dziejową.

    więcej »
  • Dziewięć lat, dzień po dniu
  •   W sobotę 26 kwietnia 2003 r., w bazylice katedralnej pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny we Włocławku sakrę biskupią przyjął biskup elekt Wiesław Alojzy Mering. Tego samego dnia miał miejsce ingres do katedry.

    więcej »
  • Długie, piękne życie
  •   Gdyby żył, w niedzielę 22 kwietnia obchodziłby 97. urodziny. Urodził się w 1915 r., jako poddany pruski, w Charlottenburgu. Ks. Henryk Wieczorek był najstarszym prezbiterem Kościoła włocławskiego; zmarł 16 lutego 2012 r.

    więcej »
  • Wszechmogący, Miłosierny
  •  Niedziela Miłosierdzia Bożego jest przede wszystkim czasem łaski dla wszystkich ludzi, którzy pokładają ufność w miłosiernej miłości Boga i chcą ją wysławiać. Wszystko zaczęło się w 1905 r., kiedy we wsi Głogowiec (parafia Świnice Warckie) przyszła na świat Helena Kowalska.

    więcej »
  • Alleluja, pieśń wciąż nowa
  •   Rozkołysały się kościelne dzwony; niosą światu radosną wieść o Zmartwychwstaniu Pańskim. Prefacja wielkanocna głosi wieść o Chrystusie, który „umierając, naszą śmierć pokonał, a zmartwychwstając, życie odnowił”. Zwycięzca śmierci, piekła i szatana zgładził grzech Adama. Jest Zbawicielem świata i każdego człowieka.  

    więcej »
  • Hosanna Królowi królów
  •   Która to już Niedziela Palmowa w naszym życiu? Bierzemy udział w procesji z palmami, wierząc, że jest ona upamiętnieniem wjazdu Pana Jezusa do Jerozolimy. Idziemy śladami Chrystusa, dzieci wznoszą nasze, swojskie palemki… Głośno śpiewamy „Hosanna, hosanna Synowi Bożemu, hosanna na wysokości!”. Każda Niedziela Palmowa powinna być dla wiernych wyjątkowa i niepowtarzalna.

    więcej »
right
left
Nagroda im. Wł. Pietrzaka dla Przewodnika Katolickiego