dzisiaj jest: czwartek, 18.09.2014 | Imieniny:
Przewodnik Katolicki 47/2013 » Bliżej Biblii »

Duch nieczysty

autor: kard. Gianfranco Ravasi

"Gdy duch nieczysty opuści człowieka, błąka się po miejscach bezwodnych, szukając spoczynku, ale nie znajduje. Wtedy mówi: <<Wrócę do swego domu, skąd wyszedłem>>" (Mt 12, 43–44).

Te słowa Jezusa mogą wydawać się pewnym scenariuszem historii o diable, zawierającym elementy wiedzy mistycznej. Na początek sprecyzujmy, kim jest bohater tej sceny zwany duchem nieczystym. Wyrażenie to pojawia się w Ewangeliach często (np. 11 razy u Marka) i znaczy tyle, co demon. Wywodzi się ono z biblijnej koncepcji czystości rytualnej dotyczącej świątyni i życia religijnego. To, co się jej sprzeciwiało, było uznawane za nieczyste, czyli bezbożne, stojące poza Bożą perspektywą, a zatem w pewnym sensie, wrogie Bogu. Apogeum tej nieczystości stanowił oczywiście szatan.

Duch nieczysty z opowieści Jezusa przedstawiony jest w chwili wygnania z „domu”, czyli z serca osoby, która wyrzeka się go w akcie nawrócenia. Teraz błąka się po pustyni. Zaskakuje nas to, ponieważ ma posmak czegoś baśniowego, a właściwie mitycznego. Wyjaśnieniem tego obrazu jest starożytna kultura biblijna. Pustynia jest w praktyce morzem piasku i jak ono jest symbolem nicości i chaosu. Pustynne połacie to także brak życia, istnienia, urodzaju, dlatego narodziła się myśl, że są zamieszkane przez demony.

Podczas celebracji wielkiego rytuału wspólnotowego przebłagania w uroczystość Jom Kippur kozioł, przyjmujący na siebie grzechy ludu i stąd nazwany „kozłem Azazela”, demona ze starożytnej kananejskiej i hebrajskiej tradycji ludowej, zostaje wypędzony na pustynię. Zabiera winy Izraela, by zostały tam zgładzone (na ten temat czytamy w 13. rozdziale Księgi Kapłańskiej poświęconym przepisom rytualnym). Ponadto w Biblii wspomina się niekiedy o se’irim, co dosłownie oznacza kozły, ale w rzeczywistości chodzi o „satyry”, czyli tajemnicze byty czy duchy zwierzokształtne, które gromadziły się i tułały na pustyniach i w ruinach miast. Prorok Izajasz, złorzecząc Babilonowi, miastu ucisku, zapowiada, że zostanie ono zniszczone, a „dziki zwierz mieć będzie tam swe leże, sowy napełnią ich domy, strusie się tam zagnieżdżą i kozły/satyry będą harcować” (13, 21).

Prorok mówi to samo o odwiecznym wrogu Izraela Edomie, w którego zniszczonych miastach „kozły będą się przyzywać wzajemnie; co więcej, Lilit tam przycupnie” (34, 14), czyli mitologiczny demon żeński, cieszący się pewną popularnością w późniejszej tradycji i folklorze żydowskim. Nie powinniśmy się dziwić, że Biblia – wcielone, czyli powiązane z kulturą i starożytnymi uwarunkowaniami historyczno-społecznymi, słowo Boże – zawiera również elementy mityczne. Służą one ożywieniu przesłania przekazującego tajemnicę zła i szatana, którego działanie polega na stymulowaniu poczucia wolności człowieka tak, by skierować ją przeciw Bogu, dobru, sprawiedliwości i prawdzie. Stąd pustynia, która jako symbol chaosu, śmierci i zła staje się siedzibą ducha nieczystego i stąd jego gorące pragnienie powrotu do domu serca i sumienia człowieka, by wywierać na nie zgubny wpływ.

 

oceń artykuł:
0/5 (0)
poprzedni   |   następny wróć
Komentarze dodaj komentarz
  • Ogień Jezusa
  •  "Przyszedłem ogień rzucić na ziemię i jakże pragnę, aby już zapłonął" (Łk 12, 49).

    więcej »
  • Znak Jonasza
  •  „Jak bowiem Jonasz stał się znakiem dla mieszkańców Niniwy, tak będzie Syn Człowieczy dla tego plemienia” (ŁK 11, 30).

    więcej »
  • Jajko czy skorpion?
  •  "Jeżeli któregoś z was, ojców, syn (…) prosi o jajko, czy poda mu skorpiona?" (Łk 11, 11–12).

    więcej »
  • Ojcze nasz św. Łukasza
  • „Ojcze, niech się święci Twoje imię; niech przyjdzie Twoje królestwo (…)” (Łk 11, 2). 

    więcej »
  • Potrzeba tylko jednego
  •  Marto, Marto, martwisz się i niepokoisz o wiele  (…). Maria obrała najlepszą cząstkę.  (Łk 10, 41–42)

    więcej »
  • "Twarde oblicze" Jezusa
  •  Gdy dopełniały się dni Jego wzięcia z tego świata, [uczynił swoje oblicze twardym i] postanowił udać się do Jeruzalem (Łk 9, 51)

    więcej »
  • Oczerniana święta
  •  "Było z Nim Dwunastu oraz kilka kobiet (…): Maria zwana Magdaleną, którą opuściło siedem złych duchów" (Łk 8, 1-2).

    więcej »
  • Jezus, Syn Adama
  •  „Jezus (…) miał lat około trzydziestu. Był, jak mniemano, synem Józefa, syna Helego” (Łk 3, 23).

    więcej »
  • Krzyż na każdy dzień
  •  „Jeśli ktoś chce iść za Mną, niech się zaprze samego siebie, niech co dnia bierze krzyż swój i niech Mnie naśladuje” (Łk 9, 23).


    więcej »
  • Nie znam męża
  •  Maryja rzekła do anioła: „Jakże się to stanie, skoro nie znam męża?” (Łk 1, 34).

    więcej »
right
left
Papież Franciszek w Ziemi Świętej