dzisiaj jest: niedziela, 20.04.2014 | Imieniny:
Przewodnik Katolicki 08/2004 » Powtórka z Katechizmu »

Kto napisał Pismo Święte?

autor: O. W. Popielewski OMI
Kluczem do zrozumienia fenomenu powstania Pisma Świętego jest słowo "proces". Z historycznego punktu widzenia, każda księga Pisma Świętego oraz ono samo jako całość mają za sobą długą historię, na którą składa się kilka elementów: przekaz ustny, stopniowe jego spisywanie oraz ostateczna redakcja.


Zacznijmy od Starego Testamentu. Historia Narodu Wybranego rozpoczyna się wraz z powołaniem Abrahama, które datowane jest na lata 1800 przed Chrystusem. Działanie Boga, który wszedł w życie patriarchy i kolejne odsłony historii rodu naznaczonego Jego obecnością, przekazywane jest ustnie.

Na początku przekaz ustny


Hebrajczycy, podobnie jak starożytne ludy semickie, przekazywały, z pokolenia na pokolenie, opowiadanie o wydarzeniach, jakie składały się na ich historię. Składały się na nią: historia patriarchów, lata niewoli egipskiej, wyjście z niej poprzez zawarcie przymierza, czas osiedlenia się w Ziemi Obiecanej aż po okres monarchii Dawida i Salomona, czyli wiek X przed Chrystusem. Aż do tego czasu naród opowiadał swoją historię i przechowywał ją w przekazie, prawie wyłącznie, mówionym.
Prawie, gdyż w Biblii znajdują się również rzadkie, ale prawdziwe pomniki literatury. Zaliczamy do nich Pieśń Debory w Sdz 5, datowaną na wiek XII przed narodzeniem Chrystusa oraz Pieśń Miriam Wj 15, która powstała ok. 1280 roku przed Chrystusem. Zatem literatura, jakkolwiek spisana, zaczęła się pojawiać w okresie królewskich rządów Dawida i Salomona, gdyż również wcześniej spisywano hymny i pieśni religijne sławiące Boga.

Kiedy spisywano święte pisma?


Rozwój monarchii, a tym samym administracji państwowej, spowodował rozwój pisma. Pojawiały się źródła pisane dotyczące nie tylko bieżących spraw państwowych, ale również obejmujące swą religijną refleksją czas wcześniejszy. Zbierano zatem dawne sagi rodowe, zwyczaje, legendy epoki sędziów, starożytne pieśni, zbiory prawa i historie żyjące dotąd w przekazie ustnym, by zachować je w dokumentach spisanych. Fakt spisywania dawnych przekazów ustnych i gromadzenia dokumentów stał się odtąd procesem trwałym. Zaczął towarzyszyć historii narodu, który przechodził kolejne odsłony swych dziejów - od rozpadu królestwa, poprzez upadek Samarii, historię Królestwa Południowego, aż po niewolę babilońską i czasy powygnaniowej odbudowy.
Wydarzeniem przełomowym w historii powstania Starego Testamentu był czas niewoli babilońskiej (587-538 przed Chrystusem). Ten niezwykle bolesny okres historii Izraela stał się najbardziej płodnym pod względem powstawania świętych pism. Naród, wysiedlony z ziemi i pozbawiony tożsamości oraz fundamentalnych instytucji religijnych, zaczął gromadzić i opracowywać dawne tradycje, ciągle jeszcze żyjące w przekazach ustnych, a częściowo spisane. Sięgały one czasów patriarchów i kolejnych etapów historii narodu, aż po okres wygnania. Naród gromadził się wokół Słowa. Ono stawało się fundamentem jego tożsamości, a bolesny czas niewoli okresem płodnej refleksji nad własną historią oraz sensem samej niewoli. Gromadzono zatem tradycje historyczne, prorockie oraz mądrościowe.

Od Biblii Hebrajskiej po Nowy Testament


Kiedy Izraelici powrócili z wygnania, przynieśli ze sobą zasadniczy blok pism świętych, które złożyły się na trzy części Biblii Hebrajskiej. Po niewoli - Pięcioksiąg, najważniejsza część Biblii Hebrajskiej, przybrał aktualną postać w V wieku przed Chrystusem, zbiór ksiąg prorockich - na końcu III wieku przed Chrystusem, natomiast formowanie się trzeciej części Biblii, czyli Pism, zostało ukończone w II wieku przed Chrystusem.
Proces powstawania Pisma Świętego oznacza coś więcej, niż tylko kolejne etapy składające się na formowanie Biblii. Proces ten jest również postępującym zrozumieniem działania Boga w historii. Jeśli spojrzymy na proces powstawania Starego Testamentu z perspektywy historycznej, musimy zdać sobie sprawę, iż między pierwszymi wydarzeniami z historii narodu, które dały początek tradycji ustnej, a definitywnym ukształtowaniem tekstu upłynął okres kilkunastu wieków!
Historia powstania Nowego Testamentu nie ma za sobą tak długiego okresu kształtowania się, ale i w tym wypadku mamy do czynienia z podobnym procesem. Spisanie Ewangelii poprzedziło nauczanie Jezusa oraz ustne przepowiadanie Apostołów. Gminy chrześcijańskie gromadziły pisma, które złożyły się na ich późniejszy kanon: Ewangelie i Dzieje Apostolskie, Listy oraz Apokalipsę.
poprzedni   |   następny wróć
  • Sąd Ostateczny
  • Żyjemy w czasach, w których słowa: " - Proszę wstać, sąd idzie!", przywołują bardzo konkretne i przyziemne skojarzenie z ludzkim wymiarem sprawiedliwości. Dodatkowo, nasze polskie doświadczenia z tym związane nie nastrajają optymistycznie i zdają się potwierdzać często powtarzane zdanie: "nie ma sprawiedliwości na tym świecie". Wiąże się to z faktem, że człowiekowi z natury rzeczy...więcej »
  • Gdyby Syn Boży nie przyszedł na świat...
  • Tak sformułowany temat budzi zrazu zastrzeżenia. I to zasadnicze. Jest to przecież temat z cyklu "Co by było, gdyby..." Czy "gdybanie" może być teologicznie poprawną metodologią? I to w dodatku w odniesieniu do tak zasadniczego wydarzenia dla historii zbawienia, jakim jest przyjście Syna Bożego? Przykładem tego, że "gdybanie" w perspektywie teologii jest jednak możliwe, jest wiersz...więcej »
  • Wskrzeszenie umarłych
  • Chrześcijańska eschatologia naucza o zmartwychwstaniu wszystkich ludzi na Sądzie Ostatecznym podczas Paruzji Chrystusa. Tę prawdę wiary wyraża Credo: "I powtórnie przyjdzie w chwale sądzić żywych i umarłych". Wiara w zmartwychwstanie jest prawdą objawioną w Piśmie Świętym. Przyjmują ją inne religie monoteistyczne, np. judaizm oraz islam. Przekracza ona umysł ludzki tak dalece,...więcej »
  • Modlitwa chrześcijanina
  • Jezus Chrystus nie tylko nas odkupił i objawił nam Ojca, ale własnym postępowaniem uczył postawy wobec Boga, a przede wszystkim modlitwy (Mt 11,26; 14,19; Mk 1,35; Łk 3,21;6,12; J 11,27). Nie wiemy, ile czasu upłynęło apostołom na biernym przyglądaniu się postawie modlitewnej Pana. Pewnego dnia jeden z Jego uczniów zwrócił się z prośbą w imieniu wszystkich: "Panie naucz nas się modlić,...więcej »
  • Tajemnica grzechu pierworodnego
  • W Piśmie Świętym pojęcie grzechu pierworodnego w zasadzie nie występuje. Księga Rodzaju opisuje w sposób obrazowy zakaz spożywania owoców z "drzewa poznania dobra i zła" oraz konsekwencje przekroczenia tego zakazu przez Adama. Naukę o grzechu pierworodnym, w którym rodzi się każdy człowiek - wyjątkiem była Najświętsza Maryja Panna - wyraził święty Augustyn. Doktrynę o grzechu...więcej »
  • Jak dobrze rozeznać wolę Bożą?
  • "Dziękuję Ci, że mnie stworzyłeś tak cudownie, godne podziwu są Twoje dzieła" (Ps 139, 14). Jaki jest sens mojego życia, kim jestem, kim być powinienem, co jest moim powołaniem? - Pytania, które dręczą, nie dając zasnąć. Zauważmy jednak, że chociaż bardzo udręczeni, raczej boimy się znaleźć odpowiedź, niż odpowiedzi szukamy. Stoję przed lustrem i przyglądam się sobie....więcej »
  • Jak odnaleźć talenty?
  • Jeśli potrafisz kochać, posiadasz niemało - głosił św. Augustyn. Charakter mojej kapłańskiej posługi sprawia, że staję pośrodku różnych wydarzeń w życiu konkretnych ludzi. Wierzę, że Duch Boży pozwala mi stawać się instrumentem Jego działania i świadkiem Jego darów wlewanych do ludzkich serc. Duch Święty tchnie, kędy chce i rozdziela swoje dary jak chce; tchnie także,...więcej »
  • Grzech i co dalej?
  • W artykule "Taktyka diabła i grzech" skupiliśmy się na prawdzie wiary dotyczącej istnienia szatana, który chce odwieść człowieka od jedności z Bogiem. Katechizm streszcza tę prawdę: Szatan, czyli diabeł, i inne demony są upadłymi aniołami, którzy w sposób wolny odrzucili służbę Bogu i Jego zamysłowi. Ich wybór przeciw Bogu jest ostateczny. Usiłują oni przyłączyć człowieka...więcej »
  • Taktyka diabła i grzech
  • Widząc wokół zło, we wszelkich przejawach i jego dramatyczne skutki w życiu konkretnych ludzi, zadajemy sobie pytanie: jak to jest, że wszyscy - a przynajmniej znakomita większość ludzi - chcą dobrze, pragną normalnego, spokojnego życia, a tak często im się to nie udaje i sami sobie nawzajem komplikują życie, albo wprost krzywdzą? Człowiek pragnie szczęścia, ale od zarania dziejów...więcej »
  • Czy katolicy są bałwochwalcami?
  • W kręgu kultury chrześcijańskiej, zwłaszcza zachodniej, stawia się często Kościołowi katolickiemu zarzut przesadnego kultu obrazów przedstawiających Chrystusa, Matkę Boską, świętych, aniołów. Niektórzy protestanci i anglikanie twierdzą, że katolicy dopuszczają się bałwochwalstwa sprzecznego z Biblią. Czy jest to krytyka zasadna? To prawda, że w Księdze Powtórzonego Prawa...więcej »
right
left
RIO